W okresach świątecznych, urodzinowych i „okazjonalnych” wciąż powraca ten sam pomysł: żywy pies albo kot jako prezent. Z pozoru piękny gest, wzruszenie obdarowanego, zdjęcie do mediów społecznościowych, chwilowa euforia. A potem… rzeczywistość. Codzienna, wymagająca, często trudna. Z perspektywy zdrowia – zarówno psychicznego, jak i fizycznego – pies czy kot nigdy nie powinien być niespodzianką. To nie zabawka, nie gadżet, nie chwilowa potrzeba emocjonalna. To żywa istota, która wchodzi w nasz świat na lata – i zmienia go na dobre albo… bardzo boleśnie.

Pamiętajny, że zwierzę to długoterminowa relacja, nie jednorazowy gest. Pies żyje średnio 10–15 lat. Kot często 15–20 lat, a czasem dłużej. A to oznacza codzienną opiekę, odpowiedzialność finansową, regularne wizyty u weterynarza, reorganizację życia domowego, gotowość na chorobę, starość i śmierć zwierzęcia. Wręczenie zwierzęcia „w prezencie” osobie, która nie była przygotowana na tę decyzję, to w rzeczywistości przerzucenie ogromnej odpowiedzialności bez pytania o zgodę.

Zwierzęta bardzo silnie reagują na stres. Nowe miejsce, nowi ludzie, nowe zapachy, hałas, dzieci, brak rutyny – to dla nich szok biologiczny. Jakie mogą być tego skutki? Biegunki, wymioty, problemy skórne, zaburzenia odporności, lęk separacyjny, agresja lub wycofanie. Zwierzę, które miało być „radością”, bardzo szybko staje się „problemem zdrowotnym”.

Nie każdy też jest w danym momencie życia gotowy na opiekę nad zwierzęciem. Ktoś w depresji, po stracie, w kryzysie finansowym, w trakcie rozwodu czy z przewlekłą chorobą może nie udźwignąć dodatkowej odpowiedzialności, nawet jeśli kocha zwierzęta. Wtedy pojawia się poczucie winy, frustracja, lęk, przeciążenie emocjonalne. A pamiętajmy, że zdrowie psychiczne opiekuna bezpośrednio wpływa na dobrostan zwierzęcia.

Rodzice często myślą: „Dziecko się nauczy odpowiedzialności.” Tymczasem to dorosły sprząta, dorosły płaci, dorosły leczy, dorosły podejmuje decyzje. Dziecko może się znudzić. A zwierzę – nigdy nie przestaje potrzebować. Pies czy kot nie jest narzędziem wychowawczym ani nagrodą za dobre oceny.

Każdego roku tysiące zwierząt trafiają do schronisk po świętach, po wakacjach, po „nietrafionych prezentach”. Schroniska to miejsca pełne dobrych intencji, ale też stresu, chorób, osłabionej odporności, traum behawioralnych. Porzucone zwierzęta częściej chorują, mają problemy psychiczne, żyją krócej. To realny problem zdrowotny, nie tylko etyczny.

Ponadto są jeszcze koszty, o których rzadko się mówi przy wręczaniu „prezentu”: karma dobrej jakości, szczepienia, kastracja/sterylizacja, nagłe leczenie, badania, leki czy opieka na czas urlopu. Brak przygotowania finansowego to jedna z głównych przyczyn: zaniedbań zdrowotnych, oddawania zwierząt czy cierpienia, które można było przewidzieć.

Zwierzę może być „prezentem” ale tylko wtedy, gdy decyzja jest wspólna, osoba obdarowana chce zwierzęcia, zna obowiązki, jest gotowa na lata opieki, uczestniczy w wyborze zwierzęcia. Więc najlepszy „prezent” to wspólna wizyta np. w schronisku i adopcja z pełną świadomością, rozmowa oraz czas na przygotowanie. Jeśli więc chcesz komuś sprawić „niekłopotliwą” radość, podaruj książkę o opiece nad zwierzętami, wesprzyj schronisko w czyimś imieniu, kup akcesoria „na przyszłość” lub zaproponuj wspólną adopcję, ale bez presji.

Pamiętaj, że pies czy kot czuje, pamięta, przywiązuje się, cierpi. Nie rozumie „prezentów”, ale doskonale rozumie bezpieczeństwo, rutynę, opiekę, porzucenie. Dlatego z punktu widzenia zdrowia – psychicznego, fizycznego i społecznego – pies czy kot nigdy nie powinien być impulsem ani niespodzianką. Najlepszym prezentem, jaki możemy dać zwierzęciu, jest świadomy i przygotowany dom.

Redakcja