Afty, czyli drobne owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, są problemem, z którym zmaga się wiele osób. Choć są zazwyczaj niewielkie, mogą powodować znaczny dyskomfort, utrudniając mówienie, jedzenie czy picie. Afty są najczęściej biało-żółtymi owrzodzeniami otoczonymi czerwonym rębem zapalnym. Występują na dziąsłach, języku oraz na policzkach wewnątrz jamy ustnej.  Ich wielkość może się wahać od kilku milimetrów do ponad centymetra. Najczęstsze objawy to: pieczenie i ból, trudności w spożywaniu posiłków, uczucie podrażnienia w jamie ustnej.

Afty dzieli się na trzy główne typy:

– afty małe (afty Mikulicza) – występują najczęściej, goją się w ciągu 7–10 dni,
– afty duże (afty Suttona) – są głębsze, mogą zostawiać blizny i wymagają więcej czasu na zagojenie,
– afty opryszczkopodobne – drobne owrzodzenia, występujące w licznych skupiskach.

Powstawanie aft może być wynikiem wielu różnych czynników. Mogą to być:

Uszkodzenia mechaniczne:
– nagryzienie wewnętrznej strony policzka lub wargi,
– zranienia spowodowane ostrymi krawędziami zębów, aparatem ortodontycznym czy nieprawidłowo dopasowanymi protezami.

Stres i osłabienie organizmu:
– stres emocjonalny osłabia układ odpornościowy, co może sprzyjać powstawaniu aft.

Niedobory żywieniowe:
– niedobór witamin z grupy B (zwłaszcza B12), żelaza, cynku i kwasu foliowego często prowadzi do powstawania aft.

Alergie i nietolerancje pokarmowe:
– niektóre osoby mogą reagować na określone produkty, takie jak orzechy, pomidory, cytrusy czy gluten.

Infekcje wirusowe i bakteryjne:
– afty mogą być wywołane przez wirusy, takie jak herpes simplex, lub rozwijać się w wyniku zakłócenia naturalnej flory bakteryjnej jamy ustnej.

Choroby autoimmunologiczne:
– choroby takie jak celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna czy toczeń rumieniowaty często powodują nawracające afty.

Hormonalne wahania:
– kobiety często doświadczają aft w okresie menstruacji lub w ciąży, co wiąże się ze zmianami hormonalnymi.

Używanie drażniących substancji:
– pasta do zębów zawierająca laurylosiarczan sodu (SLS) może podrażniać błonę śluzową jamy ustnej.

Istnieją naturalne metody leczenia aft, które są skuteczne i bezpieczne, ale najlepszym wyjściem byłoby jest odnalezienie i jeśli to możliwe usunięcie przyczyn ich powstawania.  Do naturalnych sposobów zwalczania aft możemy zaliczyć:

Wódka – stara, rosyjska metoda – zamocz patyczek higieniczny z wódce i przytknij do afty.

Płukanki ziołowe – napary z rumianku, szałwii lub nagietka mają działanie przeciwzapalne i przyspieszają gojenie. Płucz jamę ustną kilka razy dziennie.

Olejek z drzewa herbacianego, który ma silne właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybicze. Rozcieńcz kilka kropli olejku w wodzie i stosuj jako płukankę.

Miodowe okłady – miód, szczególnie manuka, działa antybakteryjnie i łagodzi ból. Nałóż niewielką ilość bezpośrednio na aftę.

Sok z aloesu – aloes przyspiesza regenerację tkanek i łagodzi podrażnienia. Użyj świeżego miękiszu z liści aloesu lub gotowego soku.

Goździki – działają przeciwbólowo i antybakteryjnie. Możesz żuć goździki lub przygotować płukankę z dodatkiem olejku goździkowego. Możesz także gotować goździki przez 10 minut a następnie wyciąg położony na watę i przyłożony do rany da Ci również szybki efekt przeciwbólowy. Niektórzy stosują też sam olejek z goździków (używany nie tylko na afty ale również w przypadku bólu zębów).

Woda z solą lub sodą oczyszczoną, które mają właściwości antyseptyczne. Rozpuść łyżeczkę soli lub sody w szklance ciepłej wody i płucz jamę ustną.

Jogurt naturalny – zawiera probiotyki, które pomagają przywrócić naturalną florę bakteryjną jamy ustnej.

Okłady z czosnku- czosnek działa antybakteryjnie i przeciwzapalnie. Zgnieć ząbek czosnku i nałóż na aftę na kilka minut.

Propolis – działa przeciwzapalnie i antyseptycznie. Dostępny w postaci spreju lub kropli, jest idealny do bezpośredniego stosowania na afty.

Proponowana suplementacja (zalecane dzienna dawka)
• cynk: 15 – 20 mg
• witamina B12: 600 mcg (podjęzykowo)
• witaminy z grupy B (B kompleks)
• witamina A: 25 000 IU (w formie naturalnego beta karotenu)
• witamina E: 400 IU

W suplementacji ważny jest cynk. Jeśli cierpisz na zaawansowaną aftozę, stosuj 50 mg cynku dziennie przez 4 tygodnie, a potem zmniejsz dawkę do 15 mg. Najlepiej będzie użyć cynku w płynie i zakroplić go na afty, potrzymać przez 2-3 minuty w ustach i połknąć.

Dodatkowe zalecenia:
+ płukanka do ust z solą (0,5 łyżeczki soli na szklankę ciepłej wody)
+ glutamina
+ żel z aloesu
+ nalewka z nagietka lekarskiego lub napar. W przypadku nalewki, dodaj jej 5 kropli do 125 ml wody i przepłukuj usta. Staraj się jak najdłużej utrzymać nalewkę w miejscu afty.
+ pasta z sody – do łyżeczki sody oczyszczonej dodaj odrobinę wody, tak aby powstała pasta i nałóż ją na aftę delikatnie wsmarowując.

Zdrowie jamy ustnej to integralna część ogólnego zdrowia Twojego organizmu. Odpowiednia dieta bogata w witaminy i minerały (wprowadź do niej produkty bogate w witaminy z grupy B, żelazo, cynk i kwas foliowy), higiena jamy ustnej i unikanie czynników drażniących (szczególnie kwaśnych i pikantnych potraw) mogą znacząco zmniejszyć ryzyko występowania aft. Za aftami może stać również nadwrażliwość na gluten lub nietolerancje pokarmowe.  Jeśli jednak afty pojawiają się często, są szczególnie bolesne lub nie goją się w ciągu dwóch tygodni, warto skonsultować się ze specjalistą. Nawracające afty mogą być objawem poważniejszych schorzeń, takich jak choroby autoimmunologiczne.

Redakcja