Niacyna to malutka cząsteczka składająca się jedynie z 14 atomów, mniejsza od najprostszego cukru – glukozy, ma jednak ogromny wpływ na zdrowie. Znamy obecnie około 500 reakcji zachodzących w naszym ciele, w których niacyna bierze udział. Możemy ją pozyskać z żywności (drożdże, otręby pszenne, mięso, orzeszki ziemne, ryby morskie, ryż brązowy, jaja, sezam, słonecznik, migdały, nasiona roślin strączkowych), możemy ją też przyjmować jako suplement w postaci kwasu nikotynowego (powoduje tzw. efekt flush widoczny jako zaczerwienienie skóry spowodowane rozszerzeniem się naczyń krwionośnych – nie jest niczym szkodliwym i można się do tego efektu przyzwyczaić stopniowo zwiększając dawkę) lub nikotynamidu (niacynamidu), który nie powoduje efektu flush, ale ma bardziej ograniczone działanie. Kwas nikotynowy i niacynamid mają więc różne właściwości, w związku z czym należy dokładnie zapoznać się z literaturą przed podjęciem suplementacji by dowiedzieć się która forma może być przydatna w naszym przypadku. Osobiście polecam książkę pt. „Niacyna w leczeniu” autorstwa A. Hoffera, A. Saula i H. Fostera oraz nagrania doktora Erica Berga dostępne na YouTube.

Niacyna jest badana w praktyce już od ponad 50 lat. Powszechnie znane są właściwości kwasu nikotynowego takie jak: obniżanie poziomu LDL i trójglicerydów czy zwiększanie poziomu HDL. Te właściwości nie występują w przypadku niacynamidu. Im organizm bardziej obciążony (np. otyłością, chorobami układu krążenia, cukrzycą, problemami układu pokarmowego, problemami z funkcjonowaniem mózgu) i starszy, tym więcej niacyny potrzebuje. Im więcej spożywamy węglowodanów, tym większe nasze zapotrzebowanie na niacynę. Przedawkowania trudno nie zauważyć, gdyż na długo przed osiągnięciem potencjalnie śmiertelnego poziomu pojawiają się najpierw poważne nudności a następnie wymioty. Dzięki temu nie zanotowano żadnego przypadku zgonu z powodu przedawkowania niacyny.

Jeśli więc jesteś osobą obciążoną chorobowo (stany zapalne stawów, alkoholizm, otyłość, cukrzyca typu 1 i 2, choroby układu pokarmowego, choroby układu krążenia, problemy z funkcjonowaniem mózgu jak np. problemy z pamięcią czy koncentracją, depresja, schizofrenia, problemy ze skórą zaostrzające się zwłaszcza pod wpływem słońca), to warto zapoznać się z tematem niacyny oraz diety ketogennej i postu przerywanego dla osiągnięcia jeszcze lepszego, synergicznego efektu terapeutycznego.

Powszechnie uznaje się, że im większy poziom niedoboru niacyny w organizmie, tym większe trudności z funkcjonowaniem mózgu a więc małe niedobory mogą towarzyszyć depresji, większe mogą towarzyszyć myślom samobójczym a bardzo duże niedobory – psychozom (np. schizofrenii). W takich przypadkach pomóc mogą zarówno kwas nikotynowy jak i niacynamid. Natomiast podstawowym objawem mogącym wskazywać na niedobór niacyny jest ciągłe uczucie chłodu (zmniejszona tolerancja zimna). Jest to spowodowane zmniejszonym tempem metabolizmu prowadzącym do zaburzeń termoregulacji. Możemy więc w przypadku niedoboru odczuwać również: zmęczenie, bóle głowy, apatię czy ogólne „splątanie”.

Niacyna jest kluczowa dla prawidłowego działania naszego metabolizmu, bierze udział w procesach naprawczych oraz w wydłużaniu telomerów (im dłuższe telomery tym wolniej się starzejemy), jest transporterem, ma działanie neuroprotekcyjne w wyniku czego jest często stosowana w profilaktyce chorób np. Parkinsona czy Alzheimera. Niacyna ma więc znaczenie dla absolutnie każdej komórki naszego organizmu.

Zaleca się zachowanie ostrożności w stosowaniu niacyny u osób chorych na dnę moczanową (w takim przypadku zachęcam do zapoznania się z suplementem diety o nazwie Amarid) i u osób z bardzo niskim ciśnieniem tętniczym. Należy również co kilka miesięcy wykonywać badania funkcji wątroby i nerek.

W trakcie dekad stosowania niacyny lekarze zauważyli, że pacjenci ją suplementujący nie doświadczają ciężkich odczynów alergicznych. Oznacza to, że osoby mające alergie np. na jad pszczół czy na orzechy, mogą ograniczyć ryzyko wystąpienia ciężkich odczynów alergicznych właśnie za pomocą suplementacji niacyny. Oznacza to, że odczyn taki może się jak najbardziej pojawić, ale nie będzie on poważny. Na koniec wisienka na torcie, informacja, którą zwłaszcza panie przyjmą zapewne z radością: niacyna łagodzi powstawanie zmarszczek!

Jowita Stahl
Absolwentka Wydziału Ekonomii i Zarządzania UMK, która przeszła na „jasną stronę mocy”. Ziębianka. Pasjonatka psychologii, medycyny i fotografii. Mól książkowy.