Długi lot, duże ryzyko – kto powinien uważać, a kto unikać?

Coraz częściej latamy – tanie linie, łatwa rezerwacja, pokusa wakacji w egzotycznych miejscach czy konieczność podróży służbowej sprawiają, że niebo staje się naszym drugim domem. Ale choć z punktu widzenia wygody i czasu lot samolotem może być nie do pobicia, nie jest to środek transportu odpowiedni dla każdego. Ciało człowieka w kabinie samolotu nie działa tak samo jak na ziemi. Wysokość, ciśnienie, skład powietrza, długie przebywanie w jednej pozycji i inne stresory mogą stać się zagrożeniem – zwłaszcza dla osób z pewnymi chorobami.

Czy więc są przeciwwskazania do latania? Zdecydowanie tak. A niektóre z nich mogą nawet stanowić zagrożenie życia. Warto poznać te ograniczenia, by nie ryzykować zdrowiem w imię wygody.

Lot samolotem – fizjologia w skrócie

Samoloty pasażerskie latają na wysokości ok. 10–12 km. Kabiny są ciśnieniowane, ale ciśnienie wewnątrz odpowiada mniej więcej warunkom panującym na wysokości 1800–2500 m n.p.m. To oznacza:

• niższe ciśnienie atmosferyczne,
• mniejszą zawartość tlenu w powietrzu (nawet o 25%),
• suche powietrze (wilgotność poniżej 20%),
• długie przebywanie w pozycji siedzącej bez ruchu,
• ekspozycję na promieniowanie kosmiczne (przy długich lotach transkontynentalnych).

Dla osoby zdrowej to nie problem – ciało poradzi sobie. Ale u niektórych pasażerów te warunki mogą doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia, a nawet ostrego kryzysu.

Kto powinien unikać latania lub wcześniej skonsultować się z lekarzem?

1. Choroby serca i układu krążenia

To jedna z najważniejszych grup ryzyka. Dla serca, które już pracuje z wysiłkiem, obniżony poziom tlenu i zmiany ciśnienia mogą być jak walka na dwóch frontach.

Bezwzględne przeciwwskazania (nie powinno się lecieć samolotem):

• Świeżo przebyty zawał serca (do 10 dni po incydencie),
• Nieustabilizowana niewydolność serca,
• Niekontrolowana arytmia,
• Zaostrzenie choroby wieńcowej,
• Świeżo wszczepione bajpasy (mniej niż 10–14 dni od zabiegu).

Zalecana ostrożność:

• Nadciśnienie tętnicze – jeżeli nieustabilizowane, może pogorszyć się w trakcie lotu,
• Rozrusznik serca – latanie jest dozwolone, ale należy unikać przechodzenia przez bramki magnetyczne,
• Migotanie przedsionków – wymaga kontroli i ustabilizowanego leczenia przeciwzakrzepowego.

Dobrzy aby osoby z chorobami serca zabrały ze sobą kopię ostatniego EKG, leki na czas podróży i zawsze miały kontakt do swojego lekarza.

2. Zakrzepica żył głębokich (DVT) i ryzyko zatorowości płucnej

Siedzenie nieruchomo przez wiele godzin sprzyja tworzeniu się skrzepów – zwłaszcza w żyłach nóg. Jeśli taki zakrzep oderwie się i trafi do płuc, może dojść do zatorowości płucnej, stanu zagrażającego życiu.

Szczególnie narażeni są:

• Osoby po przebytych epizodach zakrzepicy,
• Kobiety w ciąży lub niedawno po porodzie,
• Osoby otyłe,
• Palacze,
• Osoby przyjmujące hormonalną terapię zastępczą lub antykoncepcję,
• Pacjenci po niedawnych operacjach,
• Osoby z zaburzeniami krzepliwości krwi.

Jak zmniejszyć ryzyko?

• Pij dużo wody (unikać kawy i alkoholu),
• Wstawaj i spaceruj co 1–2 godziny,
• Ćwicz stopy i łydki w pozycji siedzącej,
• Unikaj zakładania nogi na nogę,
• Załóż rajstopy uciskowe klasy medycznej,
• Rozważ naturalne preparaty poprawiające mikrokrążenie (np. diosmina, hesperydyna, wyciąg z ruszczyka, nattokinaza – po konsultacji z lekarzem).

3. Choroby układu oddechowego

Spadek zawartości tlenu w powietrzu może prowadzić do pogorszenia oddychania u osób z problemami pulmonologicznymi.

W grupie ryzyka znajdują się:

• Osoby z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP),
• Chorzy na rozedmę płuc,
• Pacjenci z chorobami śródmiąższowymi płuc (np. włóknienie),
• Osoby z nadciśnieniem płucnym,
• Osoby z zespołem bezdechu sennego (szczególnie bez aparatu CPAP),
• Osoby z odmą opłucnową – przeciwwskazanie absolutne!

Osoby z poziomem hemoglobiny poniżej 7,5 g/dl mogą doświadczać niedotlenienia i powinny unikać latania bez dodatkowego tlenu.

Czasem, w uzasadnionych przypadkach lekarz może przed lotem zlecić tzw. test symulowanego latania, by sprawdzić tolerancję organizmu na niskie stężenie tlenu.

4. Choroby neurologiczne i psychiatryczne

Zagrożenia dla pasażerów z:

• Padaczką – zmiany ciśnienia mogą sprowokować napad,
• Stanami po udarze mózgu – zwłaszcza w ciągu kilku tygodni po incydencie,
• Lękiem wysokości, agorafobią, zaburzeniami panicznymi – lęk może się nasilić w zamkniętej kabinie,
• Chorobą Parkinsona – zmniejszona mobilność i drżenia mogą utrudnić długą podróż.

Osoby z problemami psychicznymi powinny zabrać leki, wcześniej porozmawiać z lekarzem o ewentualnym wsparciu farmakologicznym na czas lotu, a w razie potrzeby – skorzystać z opcji podróżowania z opiekunem.

5. Ciąża

Ciąża nie jest chorobą, ale…

• W III trymestrze (powyżej 36 tygodnia) linie lotnicze często wymagają zaświadczenia od lekarza,
• Wcześniejsze tygodnie również mogą wiązać się z ryzykiem zakrzepicy i odwodnienia,
• Kobiety z ciążą mnogą, zagrożoną lub po wcześniejszych komplikacjach powinny unikać latania.

Kto jeszcze powinien uważać?

• Noworodki i niemowlęta do 7 dnia życia – nie powinny podróżować samolotem,
• Osoby po operacjach (zwłaszcza brzusznych, ortopedycznych i neurochirurgicznych) – mogą być narażone na zakrzepicę i niewydolność krążeniową,
• Osoby z infekcjami ucha lub zatok – zmiany ciśnienia mogą powodować silny ból, a nawet uszkodzenie błony bębenkowej,
• Osoby z chorobą lokomocyjną – ruch samolotu może nasilać nudności i wymioty.

Leć, ale z głową!

Nie każdy lot to dobry pomysł. Latanie to duży wysiłek fizjologiczny. Dla wielu ludzi całkowicie bezpieczny – ale dla części podróżnych, szczególnie z chorobami układu krążenia, oddechowego, neurologicznymi i ciążą, może być ryzykowny. Nie warto tego bagatelizować.

Zasada jest prosta: jeśli masz jakiekolwiek choroby przewlekłe – zapytaj lekarza, czy możesz bezpiecznie latać. Lepiej to sprawdzić, niż żałować w powietrzu. Loty to wygoda, wolność i szybki transport – ale zdrowie to wartość nadrzędna. Zadbaj o siebie jeszcze na ziemi, zanim oderwiesz się od niej na kilka godzin.

Redakcja