W badaniach krwi jest kilka parametrów, które potrafią powiedzieć o naszym zdrowiu więcej, niż się powszechnie uważa. Jednym z nich są trójglicerydy. Nie brzmią może spektakularnie, nie pojawiają się tak często w rozmowach jak cholesterol, ale w rzeczywistości stanowią jeden z ważniejszych sygnałów ostrzegawczych wysyłanych przez organizm.

Szacuje się, że z podwyższonym poziomem trójglicerydów zmaga się około trzydziestu procent dorosłych ludzi. Innymi słowy – średnio co trzecia osoba ma wynik, który powinien skłonić do refleksji nad stylem życia, dietą i ogólnym stanem zdrowia. Trójglicerydy są formą tłuszczu krążącego we krwi i pełnią w organizmie rolę energetycznego magazynu. Problem zaczyna się wtedy, gdy magazyn zaczyna się przepełniać. Wtedy wątroba produkuje ich coraz więcej, a nadmiar krąży we krwi i zaczyna wpływać na funkcjonowanie układu krążenia.

Związek między wysokim poziomem trójglicerydów a chorobami serca jest dziś dobrze udokumentowany. Badania epidemiologiczne pokazują, że osoby z podwyższonymi wartościami mają wyraźnie większe ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego rośnie w takiej sytuacji o ponad jedną trzecią, a ryzyko udaru mózgu również wyraźnie się zwiększa. U osób, które już cierpią na chorobę wieńcową, wysokie trójglicerydy mogą dodatkowo pogarszać rokowanie i zwiększać ryzyko przedwczesnej śmierci z przyczyn kardiologicznych.

To jednak nie wszystko. Jeśli poziom trójglicerydów wzrasta bardzo mocno, pojawia się jeszcze jedno poważne zagrożenie – ostre zapalenie trzustki. Jest to stan nagły i bardzo bolesny, który może wymagać hospitalizacji i bywa groźny dla życia.

Dobra wiadomość jest taka, że w przeciwieństwie do wielu innych problemów zdrowotnych poziom trójglicerydów stosunkowo dobrze reaguje na zmiany stylu życia. W wielu przypadkach wystarczy kilka rozsądnych modyfikacji diety i codziennych nawyków, aby wyniki badań zaczęły się poprawiać. Za granicę bezpieczeństwa przyjmuje się zwykle wartość 150 mg/dl. Wynik poniżej tej liczby uznaje się za prawidłowy, choć lekarze coraz częściej podkreślają, że im bliżej dolnej granicy, tym lepiej dla zdrowia naczyń krwionośnych. Jeśli pierwsze badanie wypada dobrze, kontrolę zwykle wystarczy powtórzyć po kilku latach. Jeżeli jednak wynik jest podwyższony, warto przyjrzeć się całemu profilowi lipidowemu, czyli również poziomowi cholesterolu LDL i HDL. Dopiero zestawienie tych parametrów pozwala zobaczyć pełniejszy obraz.

Wysokie trójglicerydy nie zawsze są wyłącznie efektem diety. U części osób istnieje genetyczna skłonność do ich podwyższania. W takich przypadkach organizm produkuje więcej tłuszczów krążących we krwi, nawet jeśli styl życia nie odbiega szczególnie od normy. Często jednak za nieprawidłowym wynikiem stoją inne choroby. Podwyższony poziom trójglicerydów bardzo często towarzyszy niedoczynności tarczycy, cukrzycy typu drugiego czy przewlekłym chorobom nerek. Może pojawiać się także w przebiegu zespołu Cushinga oraz w chorobach wątroby związanych z nadużywaniem alkoholu.

Niektóre leki również potrafią zmieniać gospodarkę lipidową. Diuretyki tiazydowe, doustne estrogeny, beta-blokery czy glikokortykosteroidy to tylko kilka przykładów preparatów, które u części pacjentów mogą prowadzić do wzrostu trójglicerydów. Najczęściej jednak przyczyna jest dużo bardziej prozaiczna i ma związek z codziennymi wyborami. Nadwaga i otyłość sprzyjają nadprodukcji tłuszczów w wątrobie. Alkohol, zwłaszcza spożywany regularnie w większych ilościach, działa podobnie – pobudza wątrobę do wytwarzania trójglicerydów. Trzecim ważnym czynnikiem jest sposób odżywiania.

Wbrew temu, co przez lata powtarzano w wielu poradnikach dietetycznych, głównym winowajcą nie jest wcale tłuszcz w diecie. Oczywiście jego nadmiar także nie sprzyja zdrowiu, ale w przypadku trójglicerydów kluczową rolę odgrywa coś innego – cukier. Gdy w jadłospisie pojawia się duża ilość węglowodanów prostych, organizm szybko przekształca ich nadmiar w tłuszcz. Proces ten zachodzi przede wszystkim w wątrobie, która zaczyna produkować coraz większe ilości trójglicerydów. To właśnie dlatego dieta bogata w słodycze, słodkie napoje, białe pieczywo czy produkty z rafinowanej mąki często prowadzi do podwyższenia tego parametru we krwi.

W pewnym sensie trójglicerydy są więc biochemicznym zapisem naszych nawyków żywieniowych. Pokazują, ile energii trafia do organizmu ponad jego rzeczywiste potrzeby. Dlatego jednym z najskuteczniejszych sposobów obniżenia ich poziomu jest zmiana proporcji w diecie. Ograniczenie cukrów prostych i zmniejszenie ogólnej ilości węglowodanów potrafi przynieść zaskakująco dobre efekty. W wielu przypadkach pomocna okazuje się dieta o niższej zawartości węglowodanów, znana jako low carb, szczególnie jeśli towarzyszy jej redukcja masy ciała.

Utrata nawet kilku kilogramów potrafi znacząco poprawić metabolizm tłuszczów. Wątroba przestaje produkować ich nadmiar, a poziom trójglicerydów zaczyna stopniowo spadać. Warto przy tym pamiętać, że organizm jest systemem, w którym wszystko jest ze sobą powiązane. Trójglicerydy nie są tylko jedną liczbą w wynikach badań. Są raczej wskaźnikiem tego, jak radzimy sobie z energią, którą dostarczamy ciału każdego dnia.

Redakcja