Unia Europejska stworzyła wiele przepisów, które mają chronić jej mieszkańców przed toksynami, podróbkami czy chorobami. Ale część z nich brzmi jak żart – od krzywych ogórków, przez ograniczenia na chia, po zakaz używania nazwy „mleko roślinne”. Przepisy często absurdalne i uciążliwe dla producentów oraz konsumentów.

Poniżej lista najczęściej krytykowanych i wyśmiewanych regulacji UE dotyczących żywności:

Krzywizna ogórka (i nie tylko!)

Do 2009 roku obowiązywała absurdalna regulacja:

Ogórki klasy I mogły mieć maksymalnie 10 mm odchylenia od osi na 10 cm długości.

Dotyczyło to też:

• marchewek („nie mogą być rozgałęzione”),
• bananów („muszą być wystarczająco zakrzywione” – co najmniej 27 mm na 14 cm),
• jabłek („muszą być odpowiednio błyszczące”).

Regulacje te miały rzekomo „ułatwiać pakowanie i transport”, ale skutkowały masowym marnowaniem „krzywych” warzyw. Po ogromnej krytyce część przepisów została zniesiona w 2009 r., choć niektóre normy jakości pozostały.

Zakaz sprzedaży oliwy w karafkach w restauracjach

W 2013 roku wprowadzono zakaz serwowania oliwy w nienazwanych butelkach bez etykiet w lokalach gastronomicznych. Klienci nie mogli nalać sobie oliwy z ładnej karafki – musiała być oryginalna butelka producenta z plombą.

Powód: „ochrona konsumenta przed zafałszowaną oliwą”.

Efekt: mniej estetyczne stoły i więcej odpadów (bo oliwa w karafkach była często uzupełniana – teraz trzeba było wyrzucać całe butelki).

Nasiona chia tylko w określonych produktach i ilościach

Nasiona chia przez wiele lat były „novel food”, co oznaczało, że:

• nie można ich było dodawać do jogurtów, ciast, deserów bez specjalnego zezwolenia Unii,
• limit wynosił np. maksymalnie 1,3 g chia w 100 g jogurtu,
• obowiązywała etykieta: „może powodować reakcje alergiczne”.

Absurd? Ludzie jedli po łyżce chia dziennie, a UE twierdziła, że nie wiadomo, czy są bezpieczne w deserze…

Zakaz sprzedaży jaj „na sztuki” bez odpowiedniego oznakowania

• Jajka w UE muszą mieć numer identyfikacyjny producenta, system hodowli i kraj pochodzenia.
• Sprzedaż wiejskich jaj „prosto od chłopa” bez etykiety może być nielegalna, mimo że są świeższe i często zdrowsze.

Zakaz połowu ryb… które trzeba potem i tak wyrzucić

Unia przez wiele lat wymagała, by rybacy wyrzucali ryby poniżej określonego rozmiaru z powrotem do morza – nawet jeśli były już martwe.

Efekt: ogromne marnotrawstwo żywności.

Wprowadzono potem tzw. zakaz odrzutów, ale tylko częściowo rozwiązał problem.

Oficjalne rozporządzenie o… ciszy przy połowie dorsza

• W 2005 r. UE wydała przepis mówiący, że rybacy łowiący dorsza muszą unikać głośnych rozmów, by nie płoszyć ryb (sic!).

Zgoda na owady jako „żywność przyszłości”

Choć wielu konsumentów w UE nie chce jeść owadów, Komisja Europejska zezwoliła na wprowadzanie do żywności:

• larw mącznika młynarka,
• świerszczy,
• szarańczy,
• i innych.

Co więcej – nie trzeba pisać „owady” na etykiecie, wystarczy łacińska nazwa i kod E.

Zakaz używania słów „mleko”, „ser”, „masło” dla produktów roślinnych

Unia zakazała nazywania:

• „mleka roślinnego” (np. z migdałów),
• „sera z tofu”,
• „masła orzechowego” (technicznie nie można tak napisać, bo orzechy nie dają mleka!).

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 2017 r. potwierdził, że „mleko”, „masło” i „ser” to określenia zarezerwowane wyłącznie dla produktów pochodzenia zwierzęcego. Wszystko w imię „ochrony konsumenta” przed pomyłką… mimo że większość ludzi doskonale wie, czym jest mleko migdałowe.

Zakaz informowania, że woda… nawadnia

• W 2011 r. EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) zakwestionował hasło reklamowe mówiące, że „woda chroni przed odwodnieniem”, uznając, że to niewystarczająco udokumentowana teza naukowa (!).
• Producenci wody nie mogli więc pisać, że „woda zapobiega odwodnieniu”.

Zakaz spożywania alkoholu przy produkcji alkoholu

• W wielu winiarniach i browarach UE obowiązuje zakaz spożywania własnych wyrobów na terenie produkcji, nawet w formie testowania partii.

Mięso z hodowli laboratoryjnej może zostać szybciej zatwierdzone niż dziczyzna

• „Nowe mięso” (np. hodowane w laboratoriach) może trafić na rynek po uproszczonym zatwierdzeniu jako „nowa żywność”.
• Dziczyzna od lokalnych myśliwych – choć od wieków spożywana – może być zakazana w handlu detalicznym, jeśli nie spełnia pełnych norm unijnych uboju.

Obowiązkowe ostrzeżenia na przyprawach i ziołach

• Np. w przypadku liści stewii, choć są używane od stuleci, ich sprzedaż w postaci naturalnej była długo zakazana.
• Uznawano, że może to „wprowadzać w błąd” konsumenta — mimo że wyciąg ze stewii (E960) był legalny.

Większość absurdalnych przepisów UE „miała powstawać” w dobrej wierze – z myślą o bezpieczeństwie konsumentów, środowisku i jednolitym rynku. Niestety, zbyt daleko posunięta biurokracja oraz lobbing wielkich korporacji w trosce o własne interesy doprowadzały do śmieszności.

Redakcja