Są takie napoje, które pijemy dla smaku. Są takie, które pijemy z przyzwyczajenia. I jest kakao, które przez lata zdegradowaliśmy do roli dziecięcego napoju, a który w rzeczywistości może być jednym z najlepszych sprzymierzeńców naszych naczyń krwionośnych.

W setkach tysięcy kilometrów naczyń, które każdego dnia transportują tlen, glukozę, hormony i wszystko to, co pozwala nam funkcjonować. To tam rozgrywa się prawdziwy dramat starzenia – w mikrouszkodzeniach śródbłonka, w utracie elastyczności, w przewlekłym stanie zapalnym. I właśnie tam, ku zaskoczeniu wielu kardiologów, wkracza kakao.

Badania prowadzone w ostatnich latach pokazały, że regularne spożywanie wysokiej jakości kakao może znacząco zwiększać liczbę tzw. krążących komórek angiogennych, czyli CAC. To komórki wywodzące się ze szpiku kostnego. Kiedy w ścianie naczynia krwionośnego pojawia się mikropęknięcie, kiedy śródbłonek – delikatna wyściółka tętnic i żył – zostaje uszkodzony przez stres oksydacyjny, nadciśnienie czy wysoki poziom cukru, te komórki ruszają do akcji. Przyczepiają się do miejsca uszkodzenia, przekształcają w komórki śródbłonka i pomagają odbudować wewnętrzną warstwę naczynia.

A śródbłonek to nie jest zwykła „tapeta” od środka tętnicy. To aktywna tkanka, która decyduje o tym, czy naczynie się rozszerzy, czy skurczy, czy krew będzie płynąć swobodnie, czy zacznie tworzyć skrzep. To on produkuje tlenek azotu – cząsteczkę kluczową dla utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi i elastyczności naczyń. Jeśli śródbłonek jest w dobrej kondycji, układ krążenia działa jak dobrze naoliwiona maszyna. Jeśli nie – zaczynają się problemy.

Właśnie dlatego wyniki badań epidemiologicznych, pokazały niższe ryzyko nadciśnienia, udaru czy zawału serca u osób regularnie sięgających po gorzką czekoladę i kakao.To efekt działania flawonoidów, przede wszystkim flawanoli, które w kakao występują w wyjątkowo wysokim stężeniu. To one poprawiają funkcję śródbłonka, zmniejszają stres oksydacyjny i wspierają produkcję tlenku azotu.

I tu pojawia się problem jakości. Bo kakao kakao nierówne. W supermarketach półki uginają się od taniego proszku o bladym kolorze i nijakim smaku. Często pochodzi on z masowej produkcji, bywa silnie przetworzony, alkalizowany, a czasem zanieczyszczony metalami ciężkimi. Szczególną ostrożność warto zachować wobec najtańszego kakao niewiadomego pochodzenia, zwłaszcza z niekontrolowanych źródeł. W przypadku kakao z masowej produkcji w Azji, w tym z Chin, problemem bywa zarówno jakość surowca, jak i standardy kontroli. Lepiej wybierać kakao z jasno określonym krajem pochodzenia ziaren, najlepiej z Ameryki Południowej lub Środkowej, gdzie tradycja uprawy jest długa, a odmiany – bardziej cenione pod względem zawartości polifenoli.

Najlepsze będzie kakao naturalne, niealkalizowane, o intensywnym, lekko gorzkim smaku i głębokim, brązowym kolorze. Alkalizacja, czyli tzw. proces „dutched”, poprawia rozpuszczalność i łagodzi smak, ale jednocześnie obniża zawartość cennych flawanoli. Jeśli więc zależy nam na efekcie prozdrowotnym, nie szukajmy kakao „łagodnego jak czekoladowy deser”, tylko takiego, które ma w sobie charakter.

Warto czytać etykiety. Czyste kakao nie potrzebuje dodatku cukru, aromatów ani lecytyny. Im krótszy skład, tym lepiej. Dobrze, jeśli producent podaje zawartość polifenoli albo przynajmniej informację o minimalnym przetworzeniu.

A jak je pić, by nie zamienić zdrowotnego rytuału w cukrową bombę? Najprościej. Łyżkę dobrej jakości kakao można rozprowadzić w niewielkiej ilości ciepłej wody, a następnie dodać podgrzane mleko roślinne lub tradycyjne. Bez cukru, ewentualnie z odrobiną cynamonu czy wanilii. Smak jest głęboki, wytrawny, bardziej przypomina gorzką czekoladę niż szkolny napój z dzieciństwa.

Świetnym rozwiązaniem jest także koktajl, który łączy kakao z owocami bogatymi w antyoksydanty. Mleczko kokosowe, garść borówek albo truskawek, dojrzały banan, łyżka naturalnego kakao i odrobina prawdziwego ekstraktu waniliowego tworzą napój, który syci, poprawia nastrój i – co ważne – dostarcza całego wachlarza związków wspierających naczynia krwionośne. Flawonoidy z kakao współdziałają z antocyjanami z jagód, tworząc antyoksydacyjną tarczę dla śródbłonka.

Oczywiście kakao nie jest cudownym lekiem. Nie naprawi skutków wieloletniego palenia papierosów ani nie zneutralizuje diety opartej na fast foodach. Ale może stać się elementem codziennej strategii dbania o serce. Takiej, która obejmuje ruch, sen, redukcję stresu i rozsądne odżywianie.

Może więc warto spojrzeć na filiżankę kakao nie jak na słodki napój z dzieciństwa, lecz jak na ciemny, roślinny ekstrakt o realnym wpływie na biologię naszych naczyń. Pamiętajmy też, że dobry wybór zaczyna się już w sklepie – od sięgnięcia po kakao, które jest naprawdę kakao, a nie jego cieniem.

Redakcja