W świecie roślin leczniczych rumianek pospolity zajmuje miejsce niemal symboliczne. Ta niepozorna, jednoroczna roślina – rosnąca na skrajach dróg, wśród zbóż, na nieużytkach i polnych miedzach – potrafi więcej niż niejeden egzotyczny, drogi surowiec z apteki. Rumianek nie prosi o dużo: trochę słońca, lekką glebę i… wolną przestrzeń, by rozwinąć swoje niezwykle aromatyczne kwiaty. A potem oddaje człowiekowi wszystko – od uspokojenia dziecięcych kolek po łagodzenie poważnych stanów zapalnych.

Gdzie rośnie i dlaczego tak pachnie?

Rumianek (Matricaria chamomilla) rozsiewa się sam. W Polsce znajdziesz go wśród ziemniaków, buraków, kukurydzy, koniczyny, na łąkach i ugorach. Co ciekawe: rumianek z Europy Środkowej zawiera ZNACZNIE więcej olejku eterycznego niż ten z południa kontynentu – dlatego właśnie polski rumianek od dekad słynie z najwyższej jakości. Jego intensywny zapach to efekt obecności azulenów i bisabololu – substancji o niebieskawym kolorze, które powstają dopiero podczas destylacji. Mało kto wie, że świeże kwiaty rumianku nie pachną tak intensywnie jak te suszone – to dopiero suszenie uwalnia olejki.

Rumianek – od Egiptu po nasze babcie

Dawno temu Egipcjanie czcili rumianek jako dar boga słońca Ra. Wykorzystywali go w leczeniu gorączek i bólów, wierząc, że jego chłodzące działanie ma naturę boską. Również Grecy i Rzymianie traktowali rumianek jako lek uspokajający i przeciwzapalny. A nasze babcie? One stosowały rumianek „na wszystko”: do przemywania ran, na ząbkowanie dzieci, na bóle brzucha, jako okład na oczy, przy przeziębieniu, na niestrawność, do płukania włosów. Nie bez powodu rumianek nazywa się „kwiatem matek”. Łacińska nazwa Matricaria pochodzi od słowa mater (matka), bo kwiat ten od wieków wspiera zdrowie kobiet i dzieci.

Rumianek zawiera ponad 100 różnych substancji aktywnych. Najważniejsze to:

Olejki eteryczne (0,3–1,3%)

• chamazulen – nadaje rumiankowi niebieskawy kolor po destylacji i działa przeciwalergicznie,
• alfa-bisabolol i jego tlenki – najmocniejszy składnik przeciwzapalny,
• spiroeter – hamuje wydzielanie histaminy (czyli zmniejsza reakcje alergiczne!),
• farnazen, mircen, kadinen.

Flawonoidy – naturalne antyoksydanty

• apigenina (działa uspokajająco i przeciwlękowo),
• luteolina,
• kwercetyna.

Kumaryny

• umbeliferon,
• herniaryna – rozkurczają mięśnie jelit.

Inne składniki

• cholina (działanie przeciwzapalne),
• poliacetyleny,
• karotenoidy,
• sole mineralne,
• śluzy (do 17%).

Jest to naprawdę bogata apteka zamknięta w jednym małym, żółto-białym koszyczku.

Co potrafi rumianek?

Uspokaja emocje i układ nerwowy

Współczesna nauka potwierdza to, co ludzie wiedzieli od tysięcy lat: apigenina (flawonoid z rumianku) łączy się z receptorami w mózgu podobnymi do tych, na które działają leki przeciwlękowe. Efekt? Rozluźnienie, łatwiejsze zasypianie, redukcja napięcia. Badania na zwierzętach i ludziach pokazują, że regularne picie naparu naprawdę wycisza.

Działa przeciwzapalnie – silniej niż większość „łagodnych” ziół

Olejki rumiankowe potrafią łagodzić stany zapalne skóry, błon śluzowych, oczu i jamy ustnej. Działają praktycznie natychmiast, zmniejszając: zaczerwienienie, pieczenie, swędzenie, wysięk ropny. Rumianek też działa na toksyny wytwarzane przez gronkowce i paciorkowce.

Pomaga przy problemach żołądkowych i jelitowych

Rumianek: ułatwia trawienie, redukuje gazy i kolki, przywraca prawidłową perystaltykę, działa rozkurczowo, łagodzi bóle brzucha, ułatwia wypróżnianie bez efektu przeczyszczającego (dlatego pomaga na hemoroidy!), wspiera w stanach zapalnych żołądka i jelit. Co ciekawe – jego składniki przechodzą przez nerki i działają przeciwzapalnie także na drogi moczowe.

Leczy skórę i rany

Rumianek przyspiesza gojenie: oparzeń (także słonecznych), ran, wykwitów skórnych, alergicznych wysypek. Stąd ogromna popularność maści rumiankowych.

Pomaga przy przeziębieniu i zatokach

Wdychanie pary z rumianku działa jak naturalny inhalator – udrażnia nos, łagodzi zatoki, zmniejsza obrzęk błon śluzowych.

Działa przeciwalergicznie

Spiroeter i chamazulen hamują wyrzut histaminy – dzięki temu rumianek łagodzi reakcje alergiczne, zaczerwienienia i wysypki.

Ciekawostki, o których większość ludzi nie wie

Napar z rumianku rozjaśnia życie (i włosy)

Regularne przemywanie twarzy odwarem: odświeża, rozjaśnia cerę, działa tonizująco. Na włosy działa jak naturalny rozjaśniacz – nadaje złoty połysk i objętość.

Najłatwiejszy sposób siania rumianku świata

Wysiew w ogrodzie? Wystarczy rozerwać torebkę herbaty rumiankowej i wysypać zawartość na ziemię. Rumianek sam sobie poradzi.

Rumianek… nie zawsze jest „rumiankiem”

W aptekach jest też rumianek rzymski (Chamaemelum nobile), inny gatunek – mocniejszy w smaku, ale o odmiennym składzie i działaniach.

Rumianek nie dla niemowląt

Choć jest bardzo bezpieczny, u maluszków może powodować reakcje alergiczne – dlatego nie zaleca się go podawać dzieciom poniżej 1 roku życia.

Produkty z rumiankiem

• kapsułki i nalewki – minimum 1% apigeniny,
• maści i kremy – powyżej 3% ekstraktu,
• suszone kwiaty – najlepiej z Polski lub Niemiec; zachowują najwięcej olejku.

Rumianek działaniem obejmuje prawie wszystkie układy organizmu: od nerwowego po trawienny, od odpornościowego po skórę. Łagodzi, wycisza, goi, regeneruje, odkaża i rozluźnia – a jednocześnie jest niezwykle delikatny. Ten niewielki, zwyczajny kwiatek udowadnia, że często najpotężniejsze lekarstwa rosną nie w egzotycznych dżunglach, a tuż pod naszymi stopami.

Redakcja