Zapomniane właściwości lecznicze rośliny, która fascynowała starożytnych i leczyła ludzi od wieków.

W ogrodach przyklasztornych, w cieniu klasztornych murów i na słonecznych polanach Europy Środkowej, rósł kiedyś cicho i skromnie dyptam jesionolistny (Dictamnus albus), zwany także „krzewem Mojżesza” lub „płonącą rośliną”. Choć dziś niemal zupełnie zapomniany w lecznictwie, dyptam był niegdyś uznawany za jedną z najważniejszych roślin oczyszczających, wspomagających trawienie i leczenie chorób kobiecych. Mistyczna otoczka, wyjątkowy skład chemiczny i silne właściwości prozdrowotne tej rośliny sprawiają, że warto ją sobie przypomnieć.

Czym jest dyptam?

Dyptam to wieloletnia, aromatyczna roślina zielna należąca do rodziny rutowatych (Rutaceae). Rośnie dziko w południowej i środkowej Europie, w Azji Zachodniej oraz na Kaukazie. W Polsce objęty jest ochroną gatunkową – co oznacza, że nie wolno zbierać go z natury. Może być jednak uprawiany w ogrodach – i to nie tylko jako roślina ozdobna, ale i zielarska.

Dyptam osiąga wysokość do 100 cm, ma pierzaste liście podobne do liści jesionu, a latem kwitnie pięknymi, różowymi lub białymi kwiatami o intensywnym zapachu. W upalne dni wokół rośliny unosi się łatwopalna wydzielina – bogata w olejki eteryczne. W odpowiednich warunkach może się zapalić – stąd ludowa nazwa: „krzew ognia” lub „krzew Mojżesza”, nawiązująca do biblijnej opowieści o gorejącym krzewie.

Skład chemiczny dyptamu – skarbnica natury

Częścią leczniczą rośliny są głównie korzenie i kłącza, rzadziej – liście i kwiaty. Dyptam zawiera:

• olejki eteryczne (limonen, pinen, seskwiterpeny),
• gorycze i flawonoidy (np. diosmetyna),
• alkaloidy,
• furanokumaryny (bergapten, angelicyna) – związki fotouczulające,
• fitosterole,
• substancje żywicowe.

To właśnie ta różnorodność sprawia, że dyptam działa kompleksowo – oczyszczająco, przeciwbakteryjnie, wspomagająco dla układu trawiennego, oddechowego i moczowego.

Dyptam – właściwości lecznicze

1. Oczyszczanie organizmu i wspomaganie detoksykacji

Dyptam od wieków był stosowany jako roślina „przeciw truciznom”. Uważano, że:

• oczyszcza krew z toksyn,
• przyspiesza usuwanie metali ciężkich i produktów przemiany materii,
• pomaga przy egzemach, trądziku, łuszczycy i chorobach skórnych pochodzenia wewnętrznego.

W medycynie klasztornej był używany jako składnik oczyszczających mieszanek ziołowych, wspomagających funkcje wątroby, nerek i limfy.

2. Działanie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe

Olejek z dyptamu działa silnie bakteriobójczo, szczególnie wobec drobnoustrojów gram-dodatnich. Związki obecne w korzeniu działają też przeciwwirusowo, dlatego dawniej podawano go osobom w trakcie infekcji dróg oddechowych.

3. Wspomaganie trawienia

Dyptam pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Pomaga:

• przy niestrawności,
• wzdęciach,
• zaparciach na tle niedoboru enzymów,
• osłabionej perystaltyce jelit.

Działa łagodnie rozkurczowo – co jest istotne np. przy kolkach lub nadmiernym napięciu mięśni gładkich.

4. Właściwości moczopędne i wspomagające nerki

Dawne zielniki wskazują, że wywar z korzenia dyptamu oczyszcza drogi moczowe, działa przeciwzapalnie na pęcherz i przyspiesza usuwanie piasku z nerek. Wspomaga także przy zapaleniach dróg moczowych o podłożu bakteryjnym.

5. Zastosowanie w kobiecych dolegliwościach

Dyptam był tradycyjnie stosowany jako środek:

• regulujący cykl menstruacyjny,
• łagodzący bóle miesiączkowe,
• wspomagający leczenie torbieli, guzów, a nawet mięśniaków.

Z tego względu bywał składnikiem słynnych „kropli z dyptamu” polecanych kobietom po 40. roku życia jako środek odmładzający, oczyszczający i poprawiający samopoczucie.

6. Działanie uspokajające i przeciwbólowe

Związki obecne w roślinie działają lekko uspokajająco. Napar z korzenia bywał stosowany jako środek wyciszający, zmniejszający napięcie i pomagający przy migrenach.

Choć dyptam ma szerokie zastosowanie, trzeba pamiętać, że:

• furanokumaryny zawarte w olejku mogą powodować silne reakcje fotouczulające – po kontakcie ze skórą i ekspozycji na słońce może dojść do oparzeń.
• nie powinny go stosować kobiety w ciąży i karmiące, dzieci, osoby uczulone na rutowate,
• nie należy przekraczać dawek – wysokie stężenie alkaloidów może być toksyczne.

Jak stosować dyptam?

W fitoterapii stosuje się głównie odwar lub nalewkę z korzenia.

Odwar z korzenia dyptamu:

• 1 łyżkę rozdrobnionego, wysuszonego korzenia zalać 1 szklanką zimnej wody,
• doprowadzić do wrzenia, gotować pod przykryciem przez 5–7 minut,
• odstawić na 15 minut, przecedzić.

Pić 2 razy dziennie po pół szklanki, najlepiej na czczo lub przed posiłkiem. Kuracja nie powinna trwać dłużej niż 2–3 tygodnie.

Nalewka z dyptamu (do stosowania zewnętrznego):

• 100 g rozdrobnionego korzenia zalać 500 ml 70% alkoholu,
• odstawić w ciemne miejsce na 2 tygodnie, codziennie wstrząsać,
• przecedzić, przelać do ciemnej butelki.

Stosować do przemywania zmian skórnych, trądziku, egzem, grzybic – z dala od słońca.

Dyptam to zioło pełne tajemnicy, historii i leczniczej siły. Choć dziś rzadko wykorzystywany, wciąż ma ogromny potencjał – szczególnie jako naturalny środek oczyszczający organizm, wspomagający układ moczowy, trawienny i kobiecą równowagę hormonalną.

To jedno z tych ziół, których nie używa się na co dzień, ale które warto mieć w swojej domowej apteczce – z szacunkiem, ostrożnością i wiedzą. Dyptam nie jest modnym dodatkiem do smoothie. To zioło-mistrz, z którym trzeba postępować mądrze – ale które potrafi zrobić dla naszego ciała więcej, niż niejedna tabletka.

Redakcja

W USA „hildegardowe” produkty do nabycia tutaj