Wyniki morfologii krwi potrafią wzbudzić niepokój, zwłaszcza gdy pojawiają się w nich wartości oznaczone gwiazdką lub napisane pogrubioną czcionką. Jednym z parametrów, który często budzi pytania pacjentów, jest eozynofilia, czyli podwyższony poziom eozynofili we krwi. Choć bywa bagatelizowana, w rzeczywistości może być ważnym sygnałem ostrzegawczym, którego nie wolno ignorować.

Eozynofile to jeden z rodzajów białych krwinek (leukocytów), należących do układu odpornościowego. Ich głównym zadaniem jest udział w reakcjach alergicznych, zwalczanie pasożytów, regulowanie procesów zapalnych, udział w reakcjach immunologicznych. W prawidłowych warunkach eozynofile stanowią niewielki procent wszystkich leukocytów i nie krążą masowo we krwi, lecz migrują do tkanek – głównie do skóry, płuc, przewodu pokarmowego i błon śluzowych.

Eozynofilia to stan, w którym liczba eozynofili we krwi przekracza normę. Przyjmuje się, że norma: do ok. 500 komórek/µl krwi, eozynofilia łagodna: 500–1500, eozynofilia umiarkowana: 1500–5000, eozynofilia ciężka: powyżej 5000. Im wyższy poziom eozynofili, tym większe ryzyko, że za tym wynikiem stoi poważny proces chorobowy.

Podwyższenie eozynofili nigdy nie jest chorobą samą w sobie. To objaw, który wskazuje, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego. Najczęstsze przyczyny eozynofilii to:

Choroby alergiczne

To najczęstszy powód łagodnej eozynofilii. Objawy to alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, alergie pokarmowe, reakcje polekowe. U osób z alergiami eozynofile często „aktywizują się” przewlekle, co może prowadzić do utrzymującego się stanu zapalnego.

Pasożyty

Eozynofile są wyspecjalizowane w zwalczaniu pasożytów, zwłaszcza tych tkankowych. Podwyższone wartości mogą wskazywać na glistnicę, oksokarozę, węgorczycę, tasiemczycę, schistosomatozę. Co ważne – badanie kału bywa ujemne, mimo że pasożyt jest obecny w organizmie. Eozynofilia bywa wtedy jednym z niewielu sygnałów ostrzegawczych.

Choroby przewodu pokarmowego

Eozynofile bardzo często gromadzą się w jelitach. Eozynofilia może towarzyszyć eozynofilowemu zapaleniu przełyku, zapaleniom jelit, chorobie Leśniowskiego-Crohna, nietolerancjom pokarmowym, celiakii (w części przypadków).

Choroby autoimmunologiczne i zapalne

Podwyższone eozynofile mogą być związane z zapaleniami naczyń, toczniem rumieniowatym, reumatoidalnym zapaleniem stawów, sarkoidozą. W takich przypadkach eozynofilia bywa sygnałem nadmiernej aktywacji układu odpornościowego.

Choroby skóry

Skóra to jeden z głównych „magnesów” dla eozynofili. Wzrost ich liczby obserwuje się m.in. w pokrzywce, przewlekłym świądzie skóry, łuszczycy (u części chorych), chorobach pęcherzowych.

Nowotwory i choroby hematologiczne

To rzadsza, ale najpoważniejsza przyczyna eozynofilii. Może występować w białaczkach, chłoniakach, zespołach mieloproliferacyjnych, hipereozynofilowym zespole (HES). Długotrwała, wysoka eozynofilia zawsze wymaga pogłębionej diagnostyki.

Sama eozynofilia często nie daje objawów. Dolegliwości wynikają z choroby podstawowej lub z uszkadzania tkanek przez eozynofile. Możliwe objawy to przewlekłe zmęczenie, kaszel, duszność, świąd skóry, wysypki, bóle brzucha, biegunki, bóle mięśni i stawów, chudnięcie, stany podgorączkowe. W ciężkich przypadkach eozynofile mogą uszkadzać serce, płuca, układ nerwowy, przewód pokarmowy.

Jak diagnozuje się eozynofilię?

Podstawą jest morfologia krwi z rozmazem. Ale to dopiero początek. Dalsza diagnostyka może obejmować badania parazytologiczne (kał, serologia), testy alergiczne, badania immunologiczne, CRP i OB, badania wątroby i nerek, badania obrazowe, konsultację hematologiczną. Nie istnieje jedno „badanie na eozynofilię” – zawsze szuka się przyczyny.

Czy eozynofilia jest groźna? Sama w sobie – nie. Nieleczona przyczyna eozynofilii – tak. Przewlekła, wysoka eozynofilia może prowadzić do włóknienia narządów, uszkodzenia serca, niewydolności narządowej, pogorszenia jakości życia. Dlatego nie wolno jej ignorować, nawet jeśli pacjent „czuje się w miarę dobrze”.

Co zrobić, gdy wynik jest podwyższony?

Najważniejsze zasady: nie panikować, nie bagatelizować, skonsultować wynik z lekarzem, nie leczyć się „na własną rękę”. Eozynofilia to ważna informacja diagnostyczna, a nie problem, który należy „wyciszyć” suplementem czy przypadkowym lekiem. Eozynofilia to sygnał, że układ odpornościowy wszedł w stan wzmożonej aktywności. Może być efektem alergii, pasożytów, chorób zapalnych, a czasem poważnych schorzeń ogólnoustrojowych. Morfologia krwi potrafi powiedzieć o naszym zdrowiu znacznie więcej, niż się wydaje – pod warunkiem, że potrafimy jej słuchać.

Redakcja