Panga, znana również jako sum rekini z Wietnamu (pangasius hypophthalmus), przez lata była jedną z najtańszych ryb w polskich i europejskich supermarketach. Delikatne, białe mięso, brak ości, łatwość przygotowania – wszystko to sprawiło, że wiele osób uznało ją za rybę „idealną”. Jednak za tą atrakcyjną fasadą kryje się prawdziwa lista problemów: od zanieczyszczeń, przez antybiotyki i hormony, aż po toksyczne substancje gromadzące się w mięsie. To jeden z najbardziej kontrowersyjnych produktów rybnych na świecie. Dlaczego?

Gdzie i w jakich warunkach hoduje się pangę?

Rzeczywistość farm pangi – stężenie ryb nie do wyobrażenia

Pangę hoduje się głównie w dorzeczu Mekongu – rzeki, która jest jednocześnie kanałem ściekowym, drogą transportową, miejscem kąpieli, pralnią i zrzutem odpadów przemysłowych. Mekong przepływa przez rejony o intensywnym rozwoju fabryk, warsztatów, garbarni oraz gospodarstw rolnych, które do wody odprowadzają:

• metale ciężkie
• pestycydy
• nawozy azotowe
• ścieki bytowe
• chemikalia z przemysłu odzieżowego

W farmach stężenie ryb jest tak duże, że trudno znaleźć porównanie – to „kurniki wodne”. Ryby pływają jedna na drugiej, w ciemnych zbiornikach, w wodzie o śladowej ilości tlenu.

Antybiotyki, hormony i środki chemiczne – sposób na szybki zysk

Aby ryby przeżyły w tak skrajnych warunkach, hodowcy stosują ogromne ilości antybiotyków i chemikaliów przeciwko pasożytom i bakteriom. Różne śledztwa dziennikarskie i raporty inspektoratów żywności wykazywały w pangach:

• chloramfenikol (zakazany w UE i USA)
• fluorochinolony
• malachite green – toksyczny barwnik i fungicyd
• metronidazol – lek przeciwpasożytniczy, nielegalny w hodowli żywnościowej
• rakotwórcze metabolity nitrofuranu

Ale to nie wszystko. Aby przyspieszyć tempo wzrostu, rybom często podaje się hormony, m.in. 17-alfa-methyltestosteron. Sprawiają one, że ryby rosną kilka razy szybciej niż normalnie. Efekt? Tania ryba… z koktajlem leków w mięsie.

Toksyczne i niebezpieczne substancje znajdowane w mięsie pangi

Panga jest rybą denną, a to oznacza, że żywi się tym, co znajduje na dnie – często osadami pełnymi toksyn. Badania prowadzone w UE i Kanadzie wykazały w pangach m.in.:

• rtęć
• arsen
• kadm
• ołów
• polichlorowane bifenyle (PCB)
• dioksyny

Są to substancje zaliczane do najgroźniejszych toksyn środowiskowych – rakotwórcze, neurotoksyczne i uszkadzające układ hormonalny.

Wartość odżywcza pangi – uboga, niemal zerowa

Panga to jedna z najmniej wartościowych ryb na rynku. W porównaniu z dzikimi, tłustymi rybami:

• ma znikomą ilość omega-3
• bardzo mało białka w stosunku do masy
• śladową ilość minerałów
• wysoką zawartość wody (czasem „napompowana” polifosforanami)

Niska jakość mięsa wynika z tego, że pangi żyją w stresie, w przepełnieniu i odżywiają się paszami o minimalnej wartości odżywczej – często odpadami z innych hodowli.

Problemy ekologiczne – panga niszczy środowisko

Hodowla pangi to jedna z najbardziej nieekologicznych akwakultur świata. Powody:

Ogromne zanieczyszczenie wód

Farmy produkują duże ilości osadów, fekaliów i resztek antybiotyków, które trafiają prosto do Mekongu.

Enormous feed consumption

Aby wyprodukować kilogram pangi, trzeba zużyć wiele kilogramów paszy roślinnej i zwierzęcej.

Niszczenie lokalnej bioróżnorodności

Intensywne farmy wypierają lokalne gatunki ryb.

Skutki zdrowotne spożywania pangi – dlaczego warto jej unikać

Z uwagi na zanieczyszczenia i pozostałości leków, regularne spożywanie pangi może wpływać na zdrowie:

Ryzyko neurotoksyczności

Metale ciężkie akumulują się w mózgu, wpływając na funkcje poznawcze.

Obciążenie wątroby

Dioksyny, PCB i pozostałości antybiotyków wymagają detoksykacji przez wątrobę.

Zaburzenia hormonalne (endocrine disruptors)

Hormony wzrostu i antybiotyki wpływają na oś hormonalną.

Oporność na antybiotyki

Spożywanie mięsa zawierającego śladowe ilości leków zwiększa problem antybiotykooporności.

Potencjalne działanie rakotwórcze

Substancje takie jak malachite green oraz nitrofurany zostały zaklasyfikowane jako możliwe czynniki rakotwórcze.

Dlaczego panga jest tak tania?

Odpowiedź jest brutalnie prosta:

• ekstremalnie tania, niskiej jakości pasza
• hodowla w brudnych, przepełnionych zbiornikach
• szybki wzrost dzięki hormonom
• niska kontrola sanitarna
• minimalne standardy ekologiczne

Panga jest tania nie dlatego, że jest dobra, ale dlatego, że produkowana jest masowo i bez szacunku dla zdrowia człowieka, zwierząt i środowiska.

Czym zastąpić pangę? Zdrowe i bezpieczne ryby

Jeśli lubisz delikatne, białe ryby, zdrowymi alternatywami są:

• dorsz
• mintaj (dziko łowiony)
• flądra
• labraks (z dobrych hodowli certyfikowanych)
• morszczuk
• dzika tilapia (nie z przemysłowych farm)
• pstrąg z certyfikatem ASC lub z polskich ekologicznych stawów

Panga to ryba, której lepiej unikać, to produkt:

• ekologicznie destrukcyjny
• hodowany w ekstremalnie złych warunkach
• pełen pozostałości antybiotyków i toksyn
• ubogi odżywczo
• obciążający organizm

Jej popularność wynikała z niskiej ceny, jednak cena dla zdrowia i środowiska jest wysoka. Jeśli zależy Ci na zdrowej diecie, minimalnej ekspozycji na toksyny i czystym środowisku, panga jest jedną z ryb, które najlepiej całkowicie wykluczyć z jadłospisu.

Redakcja