Żyjemy w czasach, w których bezruch i stres stały się niemal codziennością. Siedzimy w pracy, siedzimy w aucie, a potem… siedzimy jeszcze trochę w domu. I choć taki styl życia wydaje się „normalny”, niesie ze sobą bardzo realne ryzyko – zakrzepicy żył głębokich, jednego z najbardziej podstępnych i niedocenianych zagrożeń dla naszego zdrowia.

Zakrzepica to choroba, w której w naczyniach krwionośnych, zwłaszcza głęboko położonych żyłach nóg, tworzą się zakrzepy krwi. Brzmi niewinnie? Nic bardziej mylnego. Taki zakrzep, oderwawszy się od ściany żyły, może wędrować do płuc i zablokować tętnicę płucną. To niebezpieczny zator, który może skończyć się nagłą śmiercią. Dobrą wiadomością jest to, że zakrzepicy można skutecznie zapobiegać – pod warunkiem, że poznamy jej przyczyny i podejmiemy konkretne działania.

Nie tylko geny. Co zwiększa ryzyko zakrzepicy?

Przez długi czas sądzono, że zakrzepica dotyka głównie osoby starsze lub te z zaburzeniami krzepliwości. Ale dziś wiemy już więcej – wiemy, że zakrzepicy sprzyjają:

• otyłość i nadwaga – osoby z otyłością mają aż 2,5-krotnie wyższe ryzyko powstania zakrzepu;
• długotrwały bezruch – np. podczas wielogodzinnej podróży samolotem, jazdy autobusem czy pracy siedzącej;
• urazy i unieruchomienie kończyn – np. przez gips, zabieg operacyjny lub długi pobyt w szpitalu;
• palenie papierosów – które uszkadza śródbłonek naczyń i prowadzi do nadmiernej aktywacji płytek krwi;
• długotrwały stres i stany zapalne – które zwiększają poziom fibrynogenu i pogarszają krążenie krwi;
• szczepienia mRNA – pojawiły się doniesienia i badania, które sugerują, że szczepionki przeciw COVID-19 oparte na technologii mRNA mogą u niektórych osób powodować wzrost ryzyka zakrzepicy, zwłaszcza u osób z predyspozycjami do nadkrzepliwości.

Czym grozi zakrzepica?

Zakrzepica żył głębokich może rozwijać się bezobjawowo. Czasem jedynym znakiem ostrzegawczym jest uczucie napięcia w łydce lub bolesność podczas chodzenia. W innych przypadkach pojawia się:

• obrzęk kończyny,
• zaczerwienienie skóry,
• ból nasilający się przy staniu lub chodzeniu,
• ocieplenie kończyny.

Najgroźniejszym powikłaniem jest zatorowość płucna – gdy fragment zakrzepu oderwie się i zablokuje krążenie w płucach. Może to prowadzić do duszności, zasłabnięcia, a nawet nagłego zgonu. To właśnie dlatego profilaktyka zakrzepicy to sprawa życia i śmierci.

Jak zapobiegać zakrzepicy? Naturalne i sprawdzone metody

1. Utrzymuj zdrową masę ciała

Im więcej tkanki tłuszczowej, tym większy nacisk na naczynia krwionośne, a tym samym – większe ryzyko zastoju krwi i powstawania zakrzepów. Redukcja masy ciała nawet o 5–10% może znacząco obniżyć to ryzyko.

2. Ruszaj się regularnie – nawet w czasie siedzenia

Jeśli długo siedzisz, rób częste przerwy. Co godzinę wstań, przejdź się, wykonaj kilka prostych ćwiczeń – przysiady, krążenie stóp, wspięcia na palce. W czasie podróży samolotem wykonuj ćwiczenia nóg, a przy dłuższych lotach – przejdź się po pokładzie.

3. Unikaj długiego unieruchomienia

Po operacjach czy złamaniach jak najszybciej (zgodnie z zaleceniami lekarza) rozpocznij rehabilitację ruchową. Nawet leżąc w łóżku można napinać i rozluźniać mięśnie łydek.

4. Rzuć palenie

Każdy papieros to większe ryzyko dla Twoich żył. Palenie zwiększa lepkość krwi i uszkadza naczynia. To potężny czynnik ryzyka zakrzepicy.

5. Dieta przeciwzakrzepowa i przeciwzapalna

Twoje naczynia krwionośne potrzebują wsparcia od środka. Postaw na produkty, które:

• rozrzedzają krew: czosnek, cebula, kurkuma, imbir, winogrona (i pestki winogron),
• zawierają witaminy B6, B9 (kwas foliowy) i B12 – obniżają poziom homocysteiny,
• bogate są w witaminę D – jej niedobory wiążą się z wyższym ryzykiem zakrzepów,
• pełne są witaminy E – naturalny „rozpuszczalnik” płytek krwi.

Warto także unikać nadmiaru przetworzonej żywności, tłuszczów trans i cukru – wszystkie one nasilają stany zapalne i przyczyniają się do nadkrzepliwości.

Zadbaj o nawodnienie

Krew gęstnieje, gdy jesteśmy odwodnieni – zwłaszcza latem lub przy długim siedzeniu. Pij 1,5–2 litry wody dziennie, najlepiej z dodatkiem cytryny lub mięty. Unikaj słodzonych napojów i alkoholu, które odwadniają.

Co z hormonami i szczepieniami?

Warto wiedzieć, że antykoncepcja hormonalna i terapia hormonalna także zwiększają ryzyko zakrzepicy – zwłaszcza u palących kobiet powyżej 35. roku życia. Przed rozpoczęciem takich terapii warto wykonać badania układu krzepnięcia.

W przypadku szczepień mRNA przeciw COVID-19, niektóre osoby – zwłaszcza młodsze kobiety – zgłaszały powikłania zakrzepowe. Wciąż są prowadzone badania, ale warto mieć świadomość i uważnie obserwować organizm po szczepieniu. W przypadku objawów zakrzepicy – natychmiastowa konsultacja lekarska jest koniecznością.

Trądzik a zakrzepica? To możliwe!

Choć może się to wydawać zaskakujące, niektóre leki stosowane przy leczeniu trądziku hormonalnego, takie jak doustne środki antykoncepcyjne, mogą podnosić ryzyko zakrzepicy. Dlatego każda młoda kobieta, która przyjmuje takie preparaty, powinna być świadoma potencjalnych zagrożeń i regularnie badać się pod kątem krzepliwości krwi.

Zakrzepica nie rozwija się z dnia na dzień. To efekt wielu czynników – stylu życia, diety, unieruchomienia, leków, stresu, a także przewlekłego stanu zapalnego. Na szczęście wiele z tych czynników jest pod naszą kontrolą. Dbaj o swoje ciało, ruszaj się, jedz zdrowo, rzucaj nałogi, unikasz szczepionek mRNA i uważnie słuchaj swojego organizmu. Zakrzepica to wróg podstępny, ale możliwy do pokonania.

Redakcja