Choroby stawów przez lata były postrzegane głównie jako naturalna konsekwencja starzenia się organizmu. Dziś wiemy, że to spojrzenie jest zbyt uproszczone. Choć rzeczywiście częstość ich występowania rośnie wraz z wiekiem, to coraz częściej dotyczą także osób młodszych, aktywnych zawodowo, a nawet sportowców. Szacuje się, że dolegliwości bólowe ze strony stawów dotyczą znaczącej części populacji w wieku średnim, a po 65 roku życia stają się jednym z najczęstszych powodów ograniczenia sprawności i utraty samodzielności.

Stawy nie są strukturą „zużywającą się” w sposób bierny. To żywe, dynamiczne elementy układu ruchu, w których nieustannie zachodzą procesy regeneracji i przebudowy. Problem zaczyna się wtedy, gdy równowaga pomiędzy tymi procesami zostaje zaburzona. Wpływ na to mają nie tylko geny czy wiek, ale również styl życia, masa ciała, poziom aktywności fizycznej oraz – co coraz wyraźniej pokazują badania – sposób odżywiania.

Współczesna nauka coraz częściej opisuje choroby stawów, w tym chorobę zwyrodnieniową czy reumatoidalne zapalenie stawów, jako schorzenia o istotnym tle zapalnym. Oznacza to, że przewlekły, niskiego stopnia stan zapalny w organizmie może przyspieszać degenerację chrząstki stawowej, nasilać ból i ograniczać ruchomość.

Jednym z ważnych kierunków profilaktyki jest ograniczanie czynników, które nasilają stan zapalny w organizmie. W praktyce oznacza to przede wszystkim redukcję żywności wysoko przetworzonej, bogatej w cukry proste, tłuszcze trans oraz sztuczne dodatki. Regularne spożywanie słodyczy, słodzonych napojów, fast foodów czy dań instant nie tylko sprzyja nadwadze, ale również wpływa na wzrost markerów zapalnych, które pośrednio oddziałują także na tkanki stawowe. Nie chodzi o pojedyncze odstępstwa od diety, lecz o długofalowy wzorzec żywienia, który może albo wspierać, albo obciążać układ ruchu.

Równolegle coraz więcej uwagi poświęca się żywności o potencjale przeciwzapalnym. Wśród produktów szczególnie korzystnych dla układu ruchu wymienia się tłuste ryby morskie, będące źródłem kwasów omega-3, które mogą wpływać na zmniejszenie produkcji mediatorów zapalnych. Istotną rolę odgrywają także wysokiej jakości oleje roślinne, zwłaszcza oliwa z oliwek, ale również olej z czarnuszki czy wiesiołka, które dostarczają związków bioaktywnych wspierających równowagę immunologiczną organizmu.

W ostatnich latach rośnie zainteresowanie naturalnymi źródłami antyoksydantów, szczególnie obecnych w owocach jagodowych, wiśniach czy żurawinie. Związki polifenolowe zawarte w tych produktach mogą wspierać neutralizację wolnych rodników, które uczestniczą w procesach degradacji tkanek stawowych. Podobny kierunek działania przypisuje się przyprawom takim jak kurkuma, imbir, cynamon czy czosnek, które od wieków wykorzystywane były w tradycyjnych systemach medycznych, a dziś znajdują potwierdzenie w badaniach nad ich właściwościami przeciwzapalnymi.

Nie można pominąć również roli mikroelementów i witamin. Szczególnie istotna pozostaje witamina D, której niedobory są powszechne w populacji europejskiej, zwłaszcza w miesiącach jesienno-zimowych. Jej niewystarczający poziom wiąże się nie tylko z pogorszeniem zdrowia kości, ale również z większą aktywnością procesów zapalnych. W praktyce klinicznej często obserwuje się poprawę komfortu ruchu i zmniejszenie dolegliwości bólowych po wyrównaniu jej niedoboru, choć suplementacja powinna być zawsze dostosowana indywidualnie, najlepiej na podstawie badań laboratoryjnych.

Ważnym elementem profilaktyki chorób stawów jest też masa ciała. Nadwaga i otyłość nie działają wyłącznie w sposób mechaniczny, zwiększając obciążenie stawów kolanowych, biodrowych czy kręgosłupa. Tkanka tłuszczowa jest aktywna metabolicznie i produkuje szereg substancji o działaniu prozapalnym, które mogą nasilać procesy degeneracyjne w obrębie stawów. Dlatego redukcja masy ciała, nawet o kilka kilogramów, u wielu osób przynosi zauważalną poprawę funkcjonowania układu ruchu i zmniejszenie bólu.

W codziennej profilaktyce coraz większe znaczenie przypisuje się także ruchowi. Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna, taka jak szybki marsz, pływanie czy jazda na rowerze, wspiera odżywianie chrząstki stawowej poprzez poprawę jej ukrwienia i wymianę płynu stawowego. Paradoksalnie, to właśnie brak ruchu często przyspiesza degenerację stawów bardziej niż ich umiarkowane obciążanie. Ruch działa jak naturalny „smar”, który utrzymuje stawy w dobrej kondycji.

Uzupełnieniem całościowego podejścia jest dbałość o regenerację organizmu. Sen, redukcja przewlekłego stresu oraz unikanie przeciążenia fizycznego mają realny wpływ na procesy zapalne i zdolność regeneracyjną tkanek. Coraz częściej mówi się również o roli technik relaksacyjnych i pracy z układem nerwowym, który poprzez mechanizmy neuroimmunologiczne może wpływać na odczuwanie bólu i przebieg procesów zapalnych.

Zdrowie stawów nie jest więc wyłącznie kwestią jednego składnika diety czy pojedynczej interwencji. To efekt wieloletniego stylu życia, w którym odżywianie, ruch, masa ciała i regeneracja tworzą jeden spójny system. Im wcześniej zaczniemy o niego dbać, tym większa szansa na zachowanie sprawności ruchowej na długie lata, bez konieczności ograniczania codziennej aktywności i niezależności.

Na zakończenie warto dodać, że wśród dostępnych na rynku preparatów wspierających stawy jest Liquid Biocell, opatentowany, najbardziej zaawansowany biologicznie system odbudowy tkanek łącznych. Nie ma w tej chwili lepszego na światowym rynku, produktu jeśli chodzi o odbudowę stawów.

Więcej informacji → Liquid Biocell

Redakcja