Większość z nas traktuje banana jako zwykłą przekąskę. Kupujemy kiść w sklepie, czekamy aż owoce dojrzeją, a następnie zjadamy je między posiłkami lub dodajemy do owsianki. Tymczasem ten niepozorny owoc kryje znacznie więcej tajemnic, niż mogłoby się wydawać. Co ciekawe, w wielu krajach świata banany nie są wcale deserem. Gotuje się je, piecze, smaży, suszy, a nawet wykorzystuje jako zamiennik ziemniaków czy chleba.

Banany należą do najczęściej spożywanych owoców na świecie. Istnieją setki odmian różniących się wielkością, kolorem, smakiem i zastosowaniem kulinarnym. W Europie najczęściej spotykamy odmianę Cavendish – słodką, miękką i idealną do jedzenia na surowo. Jednak mieszkańcy Afryki, Ameryki Południowej czy Karaibów znacznie częściej sięgają po plantany, czyli banany warzywne. Są one większe, mniej słodkie i wymagają obróbki termicznej. Po ugotowaniu lub upieczeniu stają się sycącym dodatkiem do posiłków, przypominającym konsystencją ziemniaki lub bataty.

Jeszcze inną kategorię stanowią zielone, niedojrzałe banany. Choć wiele osób omija je szerokim łukiem, właśnie one budzą dziś ogromne zainteresowanie naukowców zajmujących się zdrowiem jelit. Powód jest prosty. Zielone banany zawierają znacznie więcej skrobi opornej niż owoce dojrzałe. Skrobia oporna nie jest trawiona w jelicie cienkim, lecz dociera do jelita grubego, gdzie staje się pożywką dla korzystnych bakterii.

Coraz więcej mówi się też o niezwykłym związku pomiędzy mikrobiomem jelitowym a zdrowiem psychicznym. Jeszcze niedawno wydawało się, że depresja, stany lękowe czy ataki paniki są problemami dotyczącymi wyłącznie mózgu. Dziś wiemy, że ogromną rolę odgrywają również jelita, które nie bez powodu nazywane są „drugim mózgiem”.

Jednym z mikroorganizmów szczególnie interesujących badaczy jest Bifidobacterium adolescentis. Bakteria ta uczestniczy w procesach prowadzących do powstawania kwasu gamma-aminomasłowego, znanego jako GABA. Jest to jeden z najważniejszych neuroprzekaźników odpowiedzialnych za utrzymanie równowagi układu nerwowego. GABA pomaga ograniczać nadmierną pobudliwość neuronów, wpływa na uczucie spokoju i ułatwia radzenie sobie z codziennym stresem. Choć depresja i zaburzenia lękowe są schorzeniami o złożonych przyczynach i nie można ich sprowadzać do obecności jednej bakterii, coraz więcej badań wskazuje, że zdrowa flora jelitowa może odgrywać ważną rolę we wspieraniu dobrostanu psychicznego.

Jak wspierać rozwój takich bakterii? Przede wszystkim poprzez regularne dostarczanie prebiotyków, czyli składników odżywiających mikroorganizmy zamieszkujące jelita. Zielone banany należą do najciekawszych naturalnych źródeł takich substancji. Zawarta w nich skrobia oporna działa niczym nawóz dla pożytecznej flory bakteryjnej. Co interesujące, nawet niewielka ilość zielonego banana może dostarczyć znaczącej porcji tego składnika.

Nie oznacza to jednak, że trzeba zmuszać się do jedzenia twardych, cierpkich owoców. Zielone banany można przygotować na wiele sposobów. Jednym z najprostszych jest pokrojenie ich w plastry i ugotowanie na parze przez kilkanaście minut. Po ugotowaniu stają się delikatniejsze i zyskują łagodniejszy smak. Można je następnie dodać do sałatek, zup lub warzywnych puree.

Coraz popularniejsza staje się również mąka z zielonych bananów. Jest naturalnie bezglutenowa i zawiera znaczną ilość skrobi opornej. Można dodawać ją do naleśników, koktajli, placuszków czy domowego pieczywa.

W krajach tropikalnych prawdziwym przysmakiem są pieczone plantany. Wystarczy przekroić je wzdłuż, skropić odrobiną oliwy i piec około 25 minut. Po wyjęciu z piekarnika nabierają delikatnej słodyczy i kremowej konsystencji.

Miłośnikom deserów z pewnością przypadnie do gustu przepis na pieczone banany z gorzką czekoladą. Dojrzałego banana należy naciąć wzdłuż, pozostawiając skórkę. W powstałe zagłębienie wkładamy kostki gorzkiej czekolady o wysokiej zawartości kakao oraz kilka posiekanych orzechów włoskich. Całość pieczemy przez około 15 minut. Powstaje aromatyczny deser, który nie wymaga dodatku cukru.

Ciekawą propozycją jest również banan faszerowany masłem migdałowym i cynamonem. Po krótkim pieczeniu owoc staje się miękki i kremowy, a cynamon nadaje mu wyjątkowy aromat.

Osoby dbające o mikrobiom mogą przygotować koktajl wspierający florę jelitową. Wystarczy zblendować jedną trzecią zielonego banana, pół dojrzałego banana, kefir lub naturalny jogurt oraz łyżkę zmielonego siemienia lnianego. Taki napój dostarcza zarówno bakterii probiotycznych, jak i substancji wspierających ich rozwój.

Warto także spróbować pieczonych chipsów z zielonych bananów. Cienko pokrojone plastry skrapia się oliwą, posypuje odrobiną papryki lub cynamonu i piecze do uzyskania chrupkości. To zdrowsza alternatywa dla wielu sklepowych przekąsek.

Banany są również doskonałym składnikiem śniadań. Można dodawać je do owsianki, jaglanki, puddingów chia czy domowych lodów przygotowanych wyłącznie z zamrożonych owoców. Co ważne, stopień dojrzałości banana wpływa na jego właściwości. Im bardziej żółty i miękki owoc, tym więcej zawiera naturalnych cukrów. Im bardziej zielony, tym więcej skrobi opornej i właściwości prebiotycznych.

Banan to owoc, który zmienia swój charakter wraz z dojrzewaniem. Zielony może wspierać mikrobiom jelitowy, żółty dostarczać szybkiej energii, a pieczony zamieniać się w zdrowy deser. Niewiele produktów spożywczych potrafi być jednocześnie przekąską, dodatkiem do obiadu, składnikiem koktajlu i wsparciem dla bakterii, które każdego dnia pracują na rzecz naszego zdrowia. Jedzmy więc banany.

Redakcja