Gdzieś między kuchennym stołem a kolejną filiżanką espresso krąży stale legenda: kawa wypłukuje magnez. Powtarzana tak często, że aż zaczyna brzmieć jak coś oczywistego, niemal fizjologicznego. W końcu skoro kawa „pobudza”, „odwadnia”, „wypłukuje”, to pewnie zabiera też z organizmu to, co cenne. Tyle że kiedy zajrzeć głębiej – nie do filiżanki, ale do badań – wszystko zaczyna wyglądać inaczej.

Bo prawda jest taka, że kawa nie jest żadnym złodziejem magnezu, który po cichu wynosi go z naszego organizmu przy każdym łyku. Wręcz przeciwnie – sama w sobie zawiera ten pierwiastek. I choć nie są to ilości spektakularne, to w bilansie dnia okazuje się, że więcej magnezu z kawy dostarczamy, niż potencjalnie tracimy. A nawet jeśli dochodzi do niewielkiego zwiększenia jego wydalania, mówimy o wartościach tak małych, że dla zdrowej osoby praktycznie nie mają znaczenia.

Skąd więc to przekonanie, że kawa „wypłukuje”? Najpewniej z prostego skojarzenia: działa moczopędnie, więc coś musi „zabierać”. Rzeczywiście, kofeina może delikatnie zwiększyć produkcję moczu, zwłaszcza u osób, które piją ją rzadko. Organizm jednak bardzo szybko się adaptuje i ten efekt słabnie. A nawet jeśli przez chwilę wydalimy odrobinę więcej minerałów, ciało nie jest bezbronne – posiada mechanizmy regulacyjne, które dbają o równowagę elektrolitową znacznie skuteczniej, niż podpowiadają popularne mity.

Ciekawiej robi się wtedy, gdy pojawia się argument „z życia”: drgająca powieka, napięcie mięśni, nagły skurcz łydki po kilku kawach. Dla wielu osób to niemal dowód – „wypłukało mi magnez”. Tyle że organizm działa tu według zupełnie innej logiki.

Za te subtelne, czasem irytujące skurcze odpowiada nie brak magnezu, lecz sposób działania kofeiny na komórki mięśniowe. Pobudza ona uwalnianie jonów wapnia wewnątrz komórek, a to właśnie wapń jest bezpośrednim „wyzwalaczem” skurczu mięśnia. Można więc powiedzieć, że mięsień dostaje sygnał do działania szybciej i intensywniej. Efekt? Delikatne drganie powieki czy uczucie napięcia, które łatwo błędnie przypisać niedoborowi. To trochę jak pomylić dźwięk alarmu z pożarem. Coś się dzieje, ale przyczyna nie jest tą, którą pierwsza podsuwa wyobraźnia.

Nie oznacza to oczywiście, że temat magnezu można całkowicie zignorować. Współczesna dieta, stres, brak snu, a także intensywna aktywność fizyczna mogą rzeczywiście prowadzić do jego niedoborów. Tyle że kawa nie jest tu głównym winowajcą, a raczej kozłem ofiarnym. Znacznie większe znaczenie ma to, co jemy na co dzień – czy na talerzu pojawiają się produkty bogate w magnez, czy raczej dominują przetworzone przekąski, które z minerałami mają niewiele wspólnego.

Co więcej, sama kawa – pita rozsądnie – wpisuje się całkiem dobrze w styl życia, który nie tylko nie szkodzi, ale bywa korzystny. Towarzyszy chwilom odpoczynku, poprawia koncentrację, bywa pretekstem do zatrzymania się na moment w ciągu dnia. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy staje się substytutem snu, jedzenia i regeneracji.

Może więc zamiast nerwowo liczyć filiżanki w obawie o magnez, lepiej spojrzeć szerzej. Zadać sobie pytanie nie o to, ile kawy pijemy, ale jak wygląda cała reszta. Bo organizm nie funkcjonuje w oderwaniu od kontekstu – nie reaguje na pojedynczą filiżankę, lecz na styl życia jako całość.

A kawa? Jak to kawa. Nie jest ani cudownym eliksirem. Raczej codziennym rytuałem, który – jeśli nie przesadzimy – nie odbiera nam magnezu, tylko daje coś znacznie bardziej namacalnego: chwilę skupienia, oddechu i przyjemności, której trudno się wyrzec wyłącznie na podstawie zasłyszanych mitów.

Redakcja