W świecie żywienia wiele uwagi poświęca się witaminom, minerałom czy przeciwutleniaczom. Tymczasem istnieją substancje, o których mówi się znacznie rzadziej, choć ich znaczenie dla organizmu może być równie fascynujące. Jedną z nich jest laktoferyna – naturalne białko obecne w ludzkim organizmie od pierwszych chwil życia.

Naukowcy zainteresowali się nią już kilkadziesiąt lat temu, jednak dopiero w ostatnich latach zaczęto dokładniej poznawać jej niezwykle szerokie działanie. Nie bez powodu bywa nazywana jednym z najbardziej wszechstronnych białek odpornościowych występujących w naturze.

Laktoferyna znajduje się między innymi w mleku kobiecym, szczególnie w siarze, czyli pierwszym pokarmie produkowanym przez organizm matki po porodzie. Jest także obecna w ślinie, łzach, wydzielinach błon śluzowych oraz w niektórych komórkach układu odpornościowego. To właśnie jej obecność w wielu miejscach kontaktu organizmu ze światem zewnętrznym zwróciła uwagę badaczy. Okazało się bowiem, że pełni ona funkcję pierwszej linii obrony przed drobnoustrojami.

Jedną z najbardziej niezwykłych cech laktoferyny jest zdolność wiązania żelaza. Dla człowieka żelazo jest niezbędne do życia, jednak potrzebują go również bakterie. Kiedy laktoferyna „przechwytuje” wolne żelazo, ogranicza możliwość namnażania się wielu chorobotwórczych mikroorganizmów. To sprytny mechanizm obronny, który natura wykształciła miliony lat temu.

Na tym jednak jej rola się nie kończy. Badania pokazują, że laktoferyna pomaga regulować pracę układu odpornościowego. Nie działa jak prosty „dopalacz odporności”, lecz raczej jak inteligentny regulator. W sytuacjach osłabienia może wspierać reakcje obronne organizmu, natomiast przy nadmiernym stanie zapalnym pomaga je wyciszać. Taka zdolność do przywracania równowagi sprawia, że naukowcy określają ją mianem białka wielofunkcyjnego.

Coraz więcej badań wskazuje również na jej aktywność przeciwwirusową. Analizy laboratoryjne sugerują, że laktoferyna może utrudniać niektórym wirusom przyłączanie się do komórek gospodarza. Nie oznacza to oczywiście, że zastępuje leczenie, ale pokazuje, jak złożone mechanizmy obronne posiada organizm człowieka.

Interesujące są również obserwacje dotyczące częstych infekcji dróg oddechowych. W wielu badaniach osoby przyjmujące laktoferynę rzadziej doświadczały nawracających przeziębień oraz infekcji górnych dróg oddechowych. Szczególnie duże zainteresowanie budzi jej stosowanie u dzieci, seniorów oraz osób narażonych na częsty kontakt z patogenami.

Kolejnym obszarem badań jest gospodarka żelazowa organizmu. Przez wiele lat sądzono, że jedynym rozwiązaniem problemu niedoboru żelaza jest zwiększanie jego podaży. Dziś wiadomo, że równie ważne jest prawidłowe wykorzystanie tego pierwiastka przez organizm. Niektóre badania sugerują, że laktoferyna może poprawiać parametry krwi, takie jak poziom hemoglobiny czy ferrytyny, a jednocześnie bywa lepiej tolerowana niż klasyczne preparaty żelaza, które często wywołują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Coraz częściej mówi się także o wpływie laktoferyny na zdrowie jelit. Nasz przewód pokarmowy zamieszkują biliony mikroorganizmów tworzących niezwykle skomplikowany ekosystem. Współczesna nauka pokazuje, że mikrobiota jelitowa oddziałuje nie tylko na trawienie, ale również na odporność, metabolizm, a nawet funkcjonowanie mózgu i samopoczucie psychiczne.

Laktoferyna wydaje się wspierać rozwój korzystnych bakterii jelitowych, jednocześnie utrudniając rozwój niektórych patogenów. Dzięki temu może pomagać w utrzymaniu równowagi mikrobiologicznej przewodu pokarmowego. To szczególnie ważne w czasach, gdy dieta wielu osób obfituje w żywność wysoko przetworzoną, ubogą w błonnik i naturalne produkty fermentowane.

Warto wspomnieć również o bakterii Helicobacter pylori, która odpowiada za znaczną część przypadków przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka oraz choroby wrzodowej. Badania wskazują, że laktoferyna może wspierać standardowe leczenie tej infekcji i zwiększać skuteczność terapii prowadzonej pod nadzorem lekarza.

Naturalnym źródłem laktoferyny pozostaje mleko oraz niektóre produkty mleczne. Najwięcej uwagi poświęca się mleku kobiecemu, jednak białko to występuje także w mleku krowim, kozim czy owczym. Znajdziemy je również w kefirze, jogurcie naturalnym, maślance i innych fermentowanych produktach mlecznych. Trzeba jednak pamiętać, że ilości obecne w żywności są stosunkowo niewielkie i zależą od wielu czynników, między innymi od sposobu przetwarzania produktu.

W ostatnich latach dużą popularność zdobyły suplementy zawierające laktoferynę, najczęściej pozyskiwaną z mleka krowiego. Nie są one konieczne dla osób zdrowych i prawidłowo odżywiających się, jednak w określonych sytuacjach mogą stanowić wartościowe uzupełnienie codziennej diety. Jak zawsze warto pamiętać, że nawet najlepiej przebadany suplement nie zastąpi zdrowego stylu życia.

Odporność nie rodzi się bowiem w kapsułce. Tworzy ją codzienny sposób odżywiania, odpowiednia ilość snu, aktywność fizyczna, ograniczenie przewlekłego stresu i dbałość o mikrobiotę jelitową. Dlatego obok produktów zawierających laktoferynę warto regularnie sięgać po kiszonki, kefir, jogurt naturalny, warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych, pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy oraz produkty bogate w naturalny błonnik.

Historia laktoferyny pokazuje, jak wiele tajemnic kryje jeszcze ludzki organizm. Białko, które przez lata pozostawało w cieniu bardziej znanych składników odżywczych, okazuje się ważnym elementem skomplikowanej sieci zależności odpowiadających za zdrowie. Im więcej dowiadujemy się o jego działaniu, tym wyraźniej widać, że natura często stworzyła rozwiązania znacznie bardziej złożone i inteligentne, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Redakcja