W polskich domach przez lata powtarzano sobie półżartem: „zostaw tę paprykę chili, bo skończysz z wrzodami”. Brzmi znajomo, prawda? Tyle że jak to często bywa z kulinarnymi strachami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie, rzeczywistość okazuje się bardziej złożona – i znacznie mniej dramatyczna.

Ostre przyprawy kojarzą się z czymś, co „podrażnia”, „pali”, „niszczy żołądek”. Tymczasem nauka coraz częściej staje po stronie tych, którzy nie wyobrażają sobie życia bez pieprzu cayenne, chili czy imbiru. I chodzi tu o konkretne mechanizmy biologiczne, które przez długi czas były zwyczajnie źle rozumiane.

Największym „oskarżonym” w tej sprawie jest kapsaicyna – związek odpowiedzialny za charakterystyczne uczucie pieczenia. Intuicyjnie wydaje się, że skoro coś pali w ustach, to musi szkodzić dalej, w żołądku. Tymczasem organizm reaguje na kapsaicynę zupełnie inaczej. Zamiast zwiększać produkcję kwasu żołądkowego, kapsaicyna może ją hamować. To pierwszy paradoks, który burzy popularny mit.

Drugi jest jeszcze ciekawszy. Substancja ta pobudza komórki żołądka do wydzielania śluzu – naturalnej warstwy ochronnej, która działa jak biologiczna tarcza. To właśnie śluz chroni delikatną błonę śluzową przed działaniem kwasu i enzymów trawiennych. Co więcej, poprawia się także ukrwienie tej błony, a to oznacza lepsze odżywienie tkanek i sprawniejsze procesy regeneracyjne.

W praktyce oznacza to, że ostre przyprawy nie tylko nie muszą szkodzić, ale w pewnych warunkach mogą wręcz wspierać ochronę żołądka.

Skąd więc wzięło się przekonanie o ich szkodliwości? W dużej mierze z prostego skojarzenia: pieczenie równa się podrażnienie, a podrażnienie równa się uszkodzenie. Do tego dochodziły obserwacje osób, które już miały problemy żołądkowe i po zjedzeniu czegoś ostrego odczuwały dyskomfort.

Bo prawda jest taka, że jeśli ktoś zmaga się z aktywną chorobą wrzodową, nadżerkami czy silnym stanem zapalnym błony śluzowej, to ostre przyprawy mogą chwilowo nasilić odczuwanie bólu. Nie dlatego, że pogarszają stan choroby, ale dlatego, że pobudzają receptory czuciowe.

Warto też pamiętać, że głównym winowajcą wrzodów żołądka nie są przyprawy, lecz raczej bakteria Helicobacter pylori oraz czynniki takie jak przewlekły stres, nadużywanie leków przeciwbólowych czy alkohol. To one zaburzają równowagę ochronną w żołądku, prowadząc do uszkodzeń.

Co ciekawe, w krajach, gdzie kuchnia tradycyjnie obfituje w ostre przyprawy – jak Meksyk, Indie czy Tajlandia – nie obserwuje się lawinowo większej liczby przypadków wrzodów żołądka.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy powinien nagle zacząć dosypywać chili do wszystkiego. Organizm człowieka jest indywidualny i ma swoje granice tolerancji. Jedni mogą jeść ostre potrawy codziennie i czuć się świetnie, inni będą potrzebowali czasu, by się do nich przyzwyczaić.

Redakcja