Karta SCORE to narzędzie medyczne służące do oszacowania ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych w ciągu najbliższych 10 lat. Stosuje się ją w profilaktyce chorób serca i naczyń, zwłaszcza u osób, które nie mają jeszcze rozpoznanej choroby układu krążenia. Jej celem nie jest straszenie pacjenta, lecz możliwie wczesne wychwycenie zagrożenia i danie impulsu do zmiany stylu życia lub wdrożenia leczenia.

Nazwa SCORE pochodzi od angielskiego Systematic COronary Risk Evaluation. Karta została opracowana na podstawie wieloletnich badań populacyjnych prowadzonych w Europie i jest rekomendowana przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne. W nowszych wytycznych funkcjonują także jej zaktualizowane wersje, takie jak SCORE2 oraz SCORE2-OP (dla osób starszych), jednak zasada korzystania pozostaje podobna.

Karta SCORE bierze pod uwagę najważniejsze czynniki ryzyka, które najsilniej wpływają na rozwój miażdżycy i jej powikłań. Są to: wiek, płeć, palenie tytoniu, skurczowe ciśnienie tętnicze oraz poziom cholesterolu całkowitego lub nie-HDL. Na podstawie tych danych oblicza się procentowe prawdopodobieństwo, że dana osoba umrze z powodu choroby sercowo-naczyniowej w ciągu 10 lat.

Jak korzystać z karty SCORE – instrukcja krok po kroku

Na początku należy ustalić, czy karta SCORE w ogóle ma zastosowanie. Nie korzysta się z niej u osób, które przebyły zawał serca, udar mózgu, mają rozpoznaną chorobę wieńcową, cukrzycę z powikłaniami, zaawansowaną przewlekłą chorobę nerek lub bardzo wysokie pojedyncze czynniki ryzyka. Te osoby z definicji należą do grupy wysokiego albo bardzo wysokiego ryzyka.

Jeśli karta SCORE może być zastosowana, w pierwszej kolejności określa się płeć oraz wiek. Następnie zaznacza się, czy dana osoba pali papierosy – nawet kilka dziennie ma znaczenie i kwalifikuje do grupy palaczy. Kolejnym krokiem jest ustalenie wartości skurczowego ciśnienia tętniczego, czyli tego „górnego” wyniku, mierzonego w milimetrach słupa rtęci. Ostatnim elementem jest poziom cholesterolu, najczęściej całkowitego, oznaczony we krwi.

Mając te dane, korzysta się z odpowiedniej tabeli lub kalkulatora SCORE. W wersji papierowej polega to na odnalezieniu kolumny odpowiadającej poziomowi cholesterolu i wiersza odpowiadającego ciśnieniu tętniczemu, przy jednoczesnym uwzględnieniu wieku, płci i palenia. W miejscu przecięcia odczytuje się liczbę procentową. W wersji elektronicznej proces jest prostszy – wystarczy wpisać dane, a wynik oblicza się automatycznie.

Otrzymany wynik oznacza procentowe ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego w ciągu 10 lat. Przykładowo wynik 1% oznacza, że statystycznie jedna osoba na sto z takim profilem ryzyka umrze z powodu choroby serca lub naczyń w ciągu dekady. Wynik 5% oznacza już istotnie większe zagrożenie i zwykle kwalifikuje pacjenta do intensywniejszej profilaktyki.

Na podstawie wyniku lekarz lub świadomy pacjent może określić kategorię ryzyka – niską, umiarkowaną, wysoką lub bardzo wysoką. Im wyższa kategoria, tym większe znaczenie mają zdecydowane zmiany stylu życia oraz – w razie potrzeby – leczenie farmakologiczne, takie jak obniżanie ciśnienia czy cholesterolu.

Dlaczego warto korzystać z karty SCORE?

Karta SCORE pozwala zobaczyć ryzyko w sposób liczbowy i obiektywny. Dla wielu osób jest momentem przełomowym – uświadamia, że podwyższone ciśnienie, palenie papierosów czy wysoki cholesterol to nie abstrakcyjne „czynniki ryzyka”, lecz realne zagrożenie życia. Jednocześnie pokazuje, że ryzyko to nie jest niezmienne. Zmiana stylu życia, rzucenie palenia, normalizacja ciśnienia i lipidów potrafią w ciągu kilku lat znacząco obniżyć wynik SCORE.

Najważniejsze jest to, że karta SCORE nie służy do stawiania diagnozy, lecz do zapobiegania chorobom, zanim się pojawią. To narzędzie ostrzegawcze – im wcześniej zostanie użyte, tym większa szansa, że choroby serca nigdy nie przejdą z tabeli statystycznej do osobistej historii pacjenta.

Online można sprawdzić ryzyko wystąpienia chorób np. na stronie
https://mesa-nhlbi.org/researchers/tools/mesa-score-risk-calculator

Redakcja