Są takie przyprawy, które trafiają do kuchni przez przypadek – bo ktoś przywiózł je z podróży, bo były w promocji, bo ładnie wyglądają w szklanym słoiku. I są takie, które wchodzą do naszego życia powoli, niemal niepostrzeżenie. Do nich należy kurkuma.

Intensywnie żółta, lekko ziemista w smaku, przez wieki była podstawą medycyny ajurwedyjskiej. Współczesne badania nie pozostawiają wątpliwości: kurkumina – główny aktywny związek zawarty w kurkumie – wykazuje działanie przeciwzapalne, wspiera łagodzenie bólu stawów, bywa pomocna u osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, poprawia wrażliwość tkanek na insulinę, może obniżać poziom glukozy i trójglicerydów, a nawet wpływać na zmniejszenie sztywności tętnic. Lista jest długa i, co ważne, potwierdzona w badaniach klinicznych.

Zwykle w takich pracach naukowych stosowano dawki mieszczące się w przedziale od kilkudziesięciu do nawet dwóch tysięcy miligramów kurkuminy dziennie. To budzi naturalne pytanie: czy zwykła łyżeczka przyprawy w zupie czy koktajlu ma jakiekolwiek znaczenie? Okazuje się, że tak. Szacuje się, że jedna łyżeczka mielonej kurkumy może dostarczyć około 200–250 mg kurkuminy. To ilość, przy której w badaniach obserwowano już mierzalne efekty.

Problem polega na czymś innym. Kurkumina jest związkiem kapryśnym. Organizm przyswaja ją bardzo słabo – mówi się nawet o biodostępności rzędu jednego procenta. Innymi słowy, z tego co spożyjemy, do krwiobiegu trafia naprawdę niewiele. To jednak nie powód, by z niej rezygnować.

Pierwszym sprzymierzeńcem kurkuminy jest czarny pieprz. Zawarta w nim piperyna potrafi znacząco zwiększyć jej biodostępność, spowalniając procesy metaboliczne odpowiedzialne za szybkie „unieszkodliwianie” kurkuminy w wątrobie.

Drugi element to ciepło. Delikatne podgrzanie kurkumy sprawia, że jej składniki stają się łatwiej dostępne dla organizmu. Nie chodzi o długie gotowanie w wysokiej temperaturze, lecz o łagodne ogrzanie, które pozwala uwolnić potencjał przyprawy.

Trzeci to tłuszcz. Kurkumina rozpuszcza się właśnie w nim, a nie w wodzie. Dlatego dodatek oliwy, oleju kokosowego czy nawet niewielkiej ilości masła jest koniecznością.

W praktyce te trzy zasady spotykają się w jednym napoju – w złotym mleku. Wystarczy podgrzać szklankę mleka (można użyć roślinnego), wcześniej łącząc łyżeczkę kurkumy z odrobiną wody i delikatnie ją ogrzewając, aż powstanie gęsta pasta. Do takiej bazy warto dodać szczyptę czarnego pieprzu, trochę świeżo startego imbiru, odrobinę cynamonu dla smaku oraz pół łyżeczki dobrej jakości tłuszczu – choćby oliwy z oliwek. Całość podgrzewamy krótko, nie doprowadzając do wrzenia. Na koniec, już po zdjęciu z ognia, można dodać łyżkę miodu. Napój ma głęboki, korzenny aromat i przyjemnie rozgrzewa. Pity wieczorem potrafi stać się elementem wyciszającej rutyny.

Kurkuma jako przyprawa, stosowana w ilościach kulinarnych, uchodzi za bezpieczną. Inaczej wygląda sytuacja przy wysokich dawkach wyizolowanej kurkuminy w suplementach. Tu pojawiają się przeciwwskazania, zwłaszcza u kobiet w ciąży oraz osób z chorobami pęcherzyka żółciowego. Kurkumina może również wchodzić w interakcje z niektórymi lekami – szczególnie przeciwzakrzepowymi, kardiologicznymi, przeciwhistaminowymi, przeciwdepresyjnymi czy antybiotykami. W takich przypadkach samodzielne zwiększanie dawek nie jest dobrym pomysłem i wymaga konsultacji z lekarzem.

Redakcja